TI GAYYEM NI ANGKEL ABE

Sarita ni Errol Liquicia Abrew

(Umuna a paset)

 

Dua a papeles ti kasta unay nga annad ken panangilalam a kupkupikupam iti naunday a panawen.  Kagudua’t siglon no bilangem ti nadanon dagiti tawen.  Orihinal dagitoy a kopia a naggapu iti dua a gayyemmo.

Inruarmo pay manipud antigo a kahita ket miningmingam a saggaysa dagiti pito a medalia nga insab-itda idi kenka.  Diay papeles, dakkel a banagen kunkunam a yandingaymo.  Sumken manen dagiti makalmes a laglagip.

Dagitoy a papeles pammaneknek ti napalabas a panagserbim.  Singin a pammaneknek a sika ket buyot a nakiranget iti daydi a gubat.  Wen Angkel Abe, dagitoy ket pammaneknek a sika ket patneng a beterano.  Saan a kas kadagiti adu a kailian, napaneknekan idiay sirsirok salamagi ti kinasoldadoda.  Soldadoda a better ran wenno fighting siliasi no isu.  Bolomen kampay idi no isu.    Ngem awan pulos nangngegmi a nagaon iti bibigmo no di isem laeng a naiparaipus kadagiti pananglais, uyaw ken libbimi kadagidiay a paliiwmi kadagiti nadiskitaran a pammaneknekda.

Sangapulo ket innem ti tawenmo, maikalima ti sangapulo ket maysa nga agkakabsat a gistay pasig a lallaki malaksid ti inaudian a babai idi pinatgam ti awag ken awis ti gayyemmo tapno makidangadang iti daydi a gubat.  Saanmo nga inkankano dagiti sangit ken dung-aw ni inangmo nga Asiang iti panangigawidna koma kenka iti ipapanmo idiay ayan ti pagpalistaam kas soldado.   Ngem ni amangmo a Paran met la ti nasurot a namagsilpo ti tarigagaymo, ti ingkakaubingam nga ambision a kinasoldado.

Sabagay, iti tayagmo a lima kadapan ken walo pulgada a binagayan ti timbangmo a  sangagasut  ket  walo a  pulo ket lima  a libras,  apo a  panangalamano  met ti  tiniente  koronel a kumanderyo a nagpirma ti immuna a papelesmo.

Nangngegmo daydi kuna ti gayyemmo a ‚Äúsaanminto a kalipatan wenno panawan uray kaano man dagiti nakirupak wenno makirupakto para kadakami.‚Ä̬† Intalimengmo iti kaunggan ti pusom dayta a kari nga ammom manipud pay iti dayta a kanito, kari a napudpudno.¬† Wen angkel, inawatmo dayta a kari ken karit a saanmo pulos a pinanunot no agirig wenno agligsay ti panirigan ti nagkari.¬† Ket anian a panagraemmo iti dayta a gayyemmo aglalo idi maiyawat dagiti gamigam kenka a pakiranget.¬† Maysaka kadagiti kaunaan a Filipino a naaddaan iti kastoy a gamigam.

Numan pay natuok ken nadagsen ti panagsanayyo iti kabambantayan ti Mariquina, saanka a narigatan ta malaksid ti nasayud a panagsaom ken pannakaawatmo dayta pagsasao ti gayyemmo, ti kinabaludbod  ti pammagim ti awan-aniamanna a nangitag-ay kenka kadagiti saan a mabilangen nga aldawyo iti panangimaton ti heneral a nakasuako. Iti ummongyo a soldado, sika ti maysa kadagiti maipagpannakkel nga asintado ket pinagbalindaka nga sniper.  Numona ket nagrugin ti gubat a namagbaliw ti amin.

Maysa nga agsapa, nadamagyo laengen iti radio ken pagiwarnak ti panangraut dagiti kabusor ti daga dagiti Aloha ti dayta di malipatan nga aldaw ti Disiembre.  Sumagmamano nga oras kalpasanna, nagsuek dagiti eroplano dagiti annak ti init a nangbomba kadagiti sumagmamano nga ili ken siudad ti pagiliantayo. Naammuanyo nga awan nagmamaayan  ti  interamente a  puersa-tangatang ti gayyemmo.

Kas panangtungpal ti limed a planoda, nagturong ti puersayo sadiay Bataan.  Ta idin, napukawen ti heneral a nakasuako ti depensa ti tangatang ken baybay.  Dagiti laengen impanteria a pakaibilangam ti nabatbati a puersa a nadurogan a mangted sarikedked sadiay Bataan ken Corregidor.

Ket idiay a nainaw ken natenneb ti panagraemmo iti gayyemmo.  Imbilangmo a pudno a gayyemmo. Kadua ti panangibilang dagidi  dadduma.  Ngem sika ket gayyem ti nagibatogam kenkuana.  Ti kadua no nalpasen ti nagkadduaan awanen, nauyos metten ti anges ti sinninged ken panagkadua.  Ngem ti gayyem adda naibudi nga ayat, talek ken singed nga awan patinggana.

Ta impakabsatmon ti bagim dagitoy a naggapu iti gangannaet a daga, idim la a makita a nakirupak aldaw rabii.  Ta gamin ti nakaisigudam a kinatao ken pammati nga inrarem ti angot-kapilia nga inindayon dagiti mangaskasaba ti doktrina dagiti maparitan nga agsida’t dara, amin a tao kabalinananna ti makigayyem ken magayyem uray sinno a puli ti nagtaudanda, uray pay makuna nga awan-Dios ti awan-buniagna a pammatida.  Ta amintayo met ket pinarsua a kaarig ladawan ti Namarsua.

(Maituloyto)