Footer

rice

Ti Golden Rice

ITAY kallabes, nagallangugang ti nabara nga isyu maipapan ti golden rice, a madama ti eksperimento iti pannakapatanorna wenno field test sadiay International Rice Research Institute (IRRI) sadiay Probinsia ti Nueva Ecija ken iti San Mateo, Isabela.

Impeksa dagiti nagrali a mannalon iti isusupringda iti pannakapator ti golden rice. Ta ngamin, maysa kano daytoy a genetically engineered ket agamak dagitoy a sumupsupring iti posible a dakkel nga ibungana a saan a nasayaat iti pannangan itoy. Inggunamgunamda pay ti kinaadda koma nasiken ken mapangnamnamaan a seguridad iti pannakapatanorna nga awan iti ibungana nga implikasion iti masakbayan. Ta napateg la unay dayta seguridad kabayatan a mapaspasamak ti field test.

Ti maysa pay a rason dagiti nagrali a mannalon ket ti golden rice ket patanor ti dakkel a kompania, nga awan sabali a panggep no di laeng iti panangkontrol ti produksion ti local a taraon babaen iti panagdependar dagiti mannalon iti nasao a kompania. Kunada pay, a posible kano iti pannakontamina ti nakainsigudan nga imulmula a pagay a posible iti pannakaapektar ti mapanamnamaan a produksion.

Iti met biang ti PhilRice, a katakunaynay ti IRRI, dida met iwayat ti eksperimento nga awan standard a safety measures ken no awan ti pammalubos ti gobierno. Ti eksperimento ket saan laeng a ti pannakapatanor daytoy a golden rice variety no di ket pannakaigunamgunam daytoy no maikari ket rumbeng met laeng nga agpaay a konsumo ti publiko. Isu ngarud nga ar-aramidenda amin a rumbeng nga annuroten iti iwaywayatda nga eksperimento. Impanamnamada a natalged ti seguridad ti field test ta uray dagiti billit dida pulos makaasideg ket dida makatuktok iti dawa.

Ta apay ngamin a nasken a mapatanor pay ti golden rice? Nagadun dagiti nadumaduma a variety ti pagay a nakainsigudan a patanor ken dagiti hybrid wenno napaglalaok a variety tapno makapatanor iti sabali pay a variety nga umayon iti panagbalbaliw ti klima, nabibiit nga apiten ken naandur kadagiti gagangayen a saksakiten dagiti mula a pagay. Ngem apay pay laeng ti golden rice iti konsumo ti publiko?

Iti ngamin panagsukisok nga inaramid ti Food and Nutrition Research idi tawen 2013, agsagsagaba iti panagkurang ti Bitamina A ti agarup 1.2 a million a katao, nga agedad iti innem a bulan agingga iti innem a tawen wenno dagiti ubbing a nasken nga supisiente ti kasapulan ti bagida tapno maprebentaran iti nagduduma sakit, a kas iti sakit ti mata a nyctalopia, wenno dagiti dadduma pay a sakit a kas iti cystic fibrosis, pancreatic insufficiency, duodenal bypass, chronic diarrhea, bile duct obstruction, giardiasis, ken cirrhosis.

Natakuatanda pay, babaen kadagiti nataenganen lalo kadagiti masikog ken agpaspasuso nga inna iti panagkurkurangda itoy a bitamina. Tapno maprebentaran dagitoy adu a saksakiten a tumaud, napator daytoy a klase ti pagay tapno masupusopan ti bagi ti adu umili nga agsagsagaba iti panagkurkurang iti Bitamina A a nasken ken rumbeng a kasapulan ti bagi.

Impatalged pay dagiti agsuksukisok, nga ania man a wagas ti aramidenda ket agpannuray iti annuroten babaen iti linteg ti Republic Act Number 8976 wenno ti Philippine Food Fortification Act of 2000, tapno maigunamgunam ti mapangnamnamaan a food fortification a mangsungbat ti kumarkaro a malnutrition. Impanamnama pay dagiti agsuksuklisok, nga ar-aramidenda amin a regulatory procedures sakbay a makagteng daytoy a klase bagas iti panganan.

Ta ania ngamin, aya, daytoy a golden rice? Iti pannakapatorna, naramenan daytoy iti beta-carotene, nga isu ti taudan ti bitamina A, nga isu ti kangrunaan a kasapulan ti bagi tapno maiparbeng la unay iti nasalun-at a panagkita, naannayas a panagdakkel dagiti ubbing, tapno magun-odan iti maiparbeng ket kapkapnekan a debelopment, ken kangrunaanna tapno mapapigsa iti kapkapnekan a panagtrabaho ti immune system, nangruna kadagiti ubbing ken agpaspasuso nga inna. Daytoy ti motibo iti inna pannakapatanor.

Ti pannakapatanorna ket inisiatibo nga addang ti Rockefeller Foundation idi 1982 tapno masaluadan ti pangkurkurang ti bitamina A kadagiti ubbing ken agpaspasuso nga inna, lalo kadagiti nakurapay ken agdurdur-as pay laeng a nasnasion. Dinebelop ni Professor emeritus Ingo Potrykus ti Swiss Federal Institute of Technology, ken ni Peter Beyer iti University of Freiburg, Germany.

Kuna ti report, a kangrunaan a pakaiyaplikaran iti obhetibo ket dagiti pagilian nga addaan iti nababa unay wenno agkurkurang ti bitamina A kadagiti umilida, a kas iti pagilian ti Bangladesh, Indonesia ken karaman metten ti pagilian.

Ti DA-PhilRice, (ti PhilRice ket adda iti sidong ti Department of Agriculture) ket nakapataudda met iti variety nga inawaganda iti PSB Rc82 (Pañaranda). Inton kano masinuo ti balligi ti obhetibo, maiyam-ammo metten kadagiti mannalon tapno imulada, ken tapno kas karaman iti konsumo publiko. @

, , , ,