Ti import ken export a bagas

Salaysay ni Christine Marie R. Verzosa
(Umuna iti dua a paset)

Kabayatan nga agimporttayo iti bagas a white rice, ageks-porttayo met kadagiti heirloom rice. Import ken export ti maaramid. Kayariganna daytay ginnuyodan. Kasla lastiko a mabinnat. Ginnuyodan iti lastiko. Lastiko a bagas.

Segun ken ni Sekretario iti Department of Agriculture Proceso Alcala, saan a naragpat ti pagilian daytay essem nga agbalin a self-sufficient iti bagas wenno ti target a saanen a pulos nga agangkat kadagiti sabsabali a pagilian. Manipud ngamin idi 2010 ket tinawen a bumassit a bumassit ti angkaten. Isu nga adda projection ti DA idi a no agtuloytuloy ti kinasayaat ti pannagna ti apit ken umayon ti panawen, magun-od ti target a pannakaisardeng ti panagang-kat.

Ngem saan a napasamak ti ingpen, nagsagrap iti nadadag-sen a kalamidad ti pagilian ket ti essem a self-sufficiency iti bagas saanen a maragpat. Agangkattayo latta a, ania ngarud.

“There’s no shame in withdrawing from an unrealistic policy. The government must have a more liberal policy on rice importation,” kuna ti sekretario iti pannakapaay ti ahensia iti target a produksion tapno agbalin koma ti pagilian a self-sufficient iti bagas.

Gapu kadagiti narurungsot a bagyo a nagsasaruno a nang-basnot iti pagilian, nadadael dagiti pinagayan sadiay Nueva Ecija ken dadduma pay a probinsia iti Central Luzon, dagiti probinsia iti Tanap Cagayan, sadiay East Visayas a dinalapus ti monster typhoon ken storm surge. Amin dagitoy ket dakkel ti epektona iti produksion ti pagay.

“The Philippines rice import requirements are likely to increase to around 1.2 million tons in 2014, up from an estimated one million tons in 2013,” according to a prelimi-nary assessment by the UN’s FAO following the devastation caused by Typhoon Haiyan which struck the country on November 8, 2013. The FAO’s Global Information and Early Warning System (GIEWS) said that harvest of the main rice crop in the Philippines, which accounts for around 55% of the total annual production, was well advanced and planting of the mostly irrigated 2013-14 secondary season crop had started at the time of Typhoon Haiyan. However, rice paddy in around 77,476 hectares, worth around P2.33 million (about $53,442) is estimated to be damaged, and losses of stored paddy rice and seeds are also reported…”

Beinte porsiento ti pattapatta nga ingangatuan ti angkaten a bagas.

Inkapilitan nga agangkat manen ti pagilian kadagiti kaarrubana a nasion a kas iti Vietnam, Thailand, Cambodia, India ken dadduma pay. Dagita dua nga immuna a nainaganan ti umuna a pagangkatan, ket sumangpet ti 500,000 metric tons iti kabiitan a panawen a manga-yuda ti panagkasapulan sadiay Kabisayaan.

Kaipapananna ti yiingpis manen ti bulsa ti pagilian. No saan a maagapan a dagus, agsuek met ti ekonomia. Naibilang pay met ngarud a karaniagan nga ekonomia iti Asia, ket nadlawan pay ti sangalubongan ti raniagna.

Kabayatan nga agpursige ti panagangkattayo iti mapattapatta a dua milion a metriko tonelada a white rice, agiyeks-eksporttayo met iti tinonelada a bagas a heirloom grains wenno dagiti organic rice, dagiti apit iti kadaanan a variety ti pagay ken napadakkel-nataripato babaen iti kadaanan a wagas wenno saan a panagaramat kadagiti nagduduma a kemikal a lako iti merkado.

Agangkattayo iti bagas satayto met ageksport? Ania dayta?

Wenno kas iti termino dagiti tambay a sutil iti bagasan ni Charles Lim: agimporttayo iti naagub a bagas satayto iyek-sport ti nakabangbanglo ken nakaim-imas a bagastayo.

Isuda ti mangmangan iti naimas, idinto ta saan kadatayo?

Baliktad? Ngem dayta ti kinapudno.

Ngem kasano koma ngarud a makalakoka no saan a dagiti premium ti inka ilako, ala man? Adda pay mayat a gumatang? Amangan no di pay kayat a taliawen ti mabisin a pusada. Isu a dagiti premium a produkto ti ipayapay ken iyawis nga ilako iti merkado.

Isu nga aglakotayo kadagiti heirloom rice.

(Maituloyto)