Ti Inosente a Ladawan iti Kidem a Bulan

Komentario ni Ma. Theresa Buenaventura Santos

 

Ngumayngayebngeb a gil-ayab ken saritaan iti net, umatipukpok a debate iti agsumbangir a partidos no rebbengna wenno saan a biagen ti sikog ti maysa nga agtawen iti sangapulo ket maysa nga ubing.

Ti makadakes, kabayatan nga awan ti mayat nga agpaatiw iti dinnabate, adu met a puso ti mapespespes, mapekpekkel ket agayus iti basar ti nagtedted a lua a dara; idinto a dagiti dadduma, inlunodda – iti kangangatuan a lunod – ti nagbasol, nga uray tadtaden iti nakapinpino ti laslasag ken tultulang ti sinalbag a kasalbagan a tao, awan ti ayup a mayat a manglamot kenkuana, ta uray kano ni Charon iti Karayan Styx ket saanna nga ilugan iti bilogna a bumallasiw iti lubong dagiti natay ta amangan no aramidenna ti hijacking, sus met!

Anian a lunod ken gura iti nagbasol. Ngem uray no ilunodmo iti kadadagsenan a lunod, saan a masolbar ti parikut wenno babaen iti panangitapuak ti nagbasol sadi impierno tapno sadiayen a mauram inggat’ inggana. Ta adda pay laeng ti parikut, nga isu ti kangrunaan a tamingen, saan a dayta sinalbag a kasalbagan a tao ta awan met la serserbina. Ket kabayatan ti inaldaw a panaglabas ti panawen, rumikrikut ti kasasaad ti biktima.

Ti parikut kastoy: sadiay pagilian ti Chile, maysa kadagiti most socially-conservative countries in Latin America, maysa nga ubing ti nagsikog, agtawen laeng iti sangapulo ket maysa. Wen, onsena laeng ngem masikogen. Nasayaat koma a no ti panagsikogna ket bunga ti ayat wenno pinnateg ti dua a puso ngem saan met. Napasamak dayta a panaginaw ti ubing (nasurok a tallo a bulan ti sikog ti ubing kabayatan a masursurat daytoy) kalpasan ti duan a tawen a panangab-abuso ti kapartner ni nanangna wenno live-in kadatayo a Pinoy. Siam a tawen ti ubing idi rinugian nga abusuen ti sinalbag a kasalbagan a lalaki; pudno la unay nga awanan asi dagiti awanan puso a tattao. Ket nagsikog ita ti ubing. Piman, nakas-ang a panunoten.

Bay-amon a panunoten ti sinal-ot a sinal-it a reypis ta awan maitulongnan iti nadagsen unay a parikut. Ad-adda a sentro ti saritaan ket kastoy: iti panagsikog ti ubing, napeggad unay a posible a puon ti ipatayna, kasano koma nga agbalin nga ina ti maysa nga ubing—maaramidna ngata ti responsibilidadna a kas ina no bilang? Ubing nga ina, inagaw ti pagkainana ti kinaubingna?

Saan a nagpatingga dita, ti salun-at ti ubing a masikog ket posible a dayta ti mangibunga iti dakkel a pagparikutan ta sigurado a saan pay a naan-anay nga aganak ti ubing, nutritionally, emotionally ken physically at-risk ti awanan iti naan-anay nga edad nga aganak.

Iti bangir a partido, ipettengda met a tapno mailisi iti pagdaksan ti biag ti ubing, naisingasing, adu ti mangipetpetteng met a nasken a mapasamak ti abortion. Ti abortion kano ti kakaisuna a solusion tapno masalbar ti biag ti ubing.

Siempre, adu met ti saan a mangayat iti abortion! Ti abortion ket saan kano nga isu ti solusion ti parikut.

Ngem no saan nga isu ti solusion, ania ngarud? Debaten a di maungpot…!

Manipud kadagiti dadduma, anian ta nayugyog dagiti abaga, nabulosan dagiti malaplappedan a saning-i, nagsasaruno a nagtinnag iti basar ti dara a lua,  in-inut a nagayus dayta a dara a lua iti kapanagan. Ti parikut saan pay laeng a nalawag ti inna pagbanagan.

Iti biang ti medisina, tinung-edan dagiti dodoktor ti panagpeggad unay ti ubing. No mabalin, saanda a palubosan nga agsikog ti agtawen laeng iti onse. Napeggad kano unay!

Isu nga adu ti mangibagbaga ti abortion tapno masalbar ti biag ti masikog nga ubing.

ti biang ti gobierno ti Chile, awanen, naikkaten ti abortion iti lintegda, saandan a bigbigen, maipariten, makabasolen ti mangaramid itoy uray pay no dayta ket abortion for medical purposes. Sipud pay idi 1973 ti pannakaiparit ti abortion iti pagilian ti Chile.

Di pay nagpatingga ti saritaan.

Kadagiti nadumaduma a social networking sites, naikampania ti abortion tapno masalbar ti biag ti ubing a nagsikog. Ta isakitda ngarud ti ubing. Nasken kano nga agbiag ti ubing.

Ti ubing ken ti sikog daytoy ti nakasentroan met dagiti konserbatibo, karamanen ti konserbatibo a gobiernoda a di mangayat ti abortion. Addan biag ti sikog. Napateg ti biag. Uray no sikog laeng, addan karbenganna nga agbiag. Addaanen iti biag. Napateg unay ti biag, saan nga awanen. Siempre, saanda met a nagpaatiw (dagitoy mangiparparit iti abortion). Iti linteg ti tao ken iti linteg ti Dios, maiparit dayta, kunada. Nangaramidda met iti kampania kontra abortion kadagiti nadumaduma a social networking sites.

Ti debate, ket lalo a gimmil-ayab, nagwaras kadagiti nadumaduma a social networking sites. Saan laengen a sadiay Chile a nagkayamkam ti gil-ayab, adu a nasion ken puli ti naseknan wenno naladaman, nairaman ken nakiraman iti saritaan.

Iti igigil-ayab ti debate, agtultuloy met ti pannakalagas, panagtinnag ti binulong ti kalendario ket rumikrikut ti kasasaad ti ubing a nagsikog.

Ania ti aramiden nga agpayso, aya? Saan a masurotan. Adda pay  nangbababalaw iti ina ti ubing a nakiayan-ayat iti reypis a nakaisarsarakan ti awanan gawayna nga ubing nga anakna.

Kadakami a biang, saanmi met a patien ti abortion. Addan biag nga agpitpitik iti saklolo ti ubing. Bay-anen a, nga agbiag dayta. Babaen iti pannaranay dagiti agrebbeng iti medisina ken nasanay iti parenting, posible a malasatan ti pagam-amkan a pasamak. Mamatikami iti miracle. Mamatikami unay iti bileg ken ayat ti maymaysa a Dios, ket sipapatikami, babaen iti pannakibiang ti Mannakabalin, agbiag ti ina-nga-ubing ken ti sikogna…

No maminsan, tumaud ti buong ti ulo nga aramid dagiti tattao nga awanan ulo; ngem nasken nga agtultuloy nga agtulid ti rueda ti biag, ket ti napasamak, maysa laeng kadagiti nagkaadu a ladawan—nasaem a ladawan ti tao—maysa kadagiti inosente a ladawan iti kidem a bulan.#