Ti Isasangbay ti Baro a Tawen

Komentario ni Melvin F. Bandonil

 

Ti panagisagana iti pagsasanguan iti isasangbay ti baro a tawen ti sabali manen a pakakumikoman.Nagduduma a wagas, iti man siudad ken iti probinsia wenno sadinoman nga addaan iti tradision wenno nakairuaman a panangpasangbay iti baro a tawen.Nagduduma dagiti kapaliiwan.Kas iti panagisagana kadagiti sangapulo ket dua nga agbubukel a prutas.Basta agbubukel. Ket agsipud ta in demand, timmukno sadi langit ti nginana, naluom man daytoy wenno nakaat-ata, di met ngarud agluom no di ket kumbetto lattan wenno aglungsotto lattan.

Iti nakaiyanakan, saanko a napaliiw daytoy a gunay nupay nakaad-adu met dagiti agbubukel a prutas iti arubayan, madawat kadagiti kaarruba wenno tagilako iti merkado. Adu itan ti klase dagiti prutas, taal a patubo wenno imported.

Saan a nabarayuboy ti nariingak, kunata lattan. Nupay saan a maawan dayta tradisional nga arroz caldo, patopat, sinuman, bibingka; kadagiti adda mabalbalinna, nagduduma a putahe ken pansit, letson a manok wenno baboy ken dadduma pay. No maideklaran ti tengnga ti rabii, sangsangkamaysa ti sangapamilia nga agyaman iti Namarsua iti intedna a parabur ken salun-at a nangpasangbay iti baro a tawen – panangpasabay iti sabali a tsapter iti biag. Sangsangkamaysa a sumango iti insagana a taraon.

Imuriantayo dagiti paliiw.Panangisagana iti adu a makan. Ti rason ditoy ket tapno nalabon met ti sumrek a taraon iti sumungad a baro a tawen. Pasangbayen ti baro a tawen babaen ti kinalabon tapno nalabon met ti taraon iti agmakatawen. Panangsirmata ken panangisagana ti masakbayan ti kayatna sawen daytoy. Isu a nasken nga aramidentayo daytoy a panangisagana. Ti imasna, uray ngata sika ti kaadduan iti sagana no kalpasan itoy ket dika met agtrabaho wenno  nakatungangaka met la ditan suli, adda ngata sumrek a taraon?

Nasken ti nasaranta a panaggunay tapno adda mapasangbay wenno kas iti kuna dagiti Anggalog: nasa tao ang gawa, nasa Diyos ang awa; nasken a daytoy ti aramiden ta dinto ket agsiray ket agbaliktad iti: nasa tao ang ngawa, nasa kapwa ang tawa. Aburidoka iti kinapulpulosmo ngem dika met agtrabaho, isu a katkatawaandaka dagiti kaarrubam ken makaam-ammo kenka. Dayta ti agdadata a kinapudno.

Adda daydiay panangnamnama. Ta inaramidmon ti tradision. Ngem no agkurang iti aksion, awan met laeng ti kaipapanan daytoy a sirmata. Agtinnag laeng a parparmata, nga idin ta nakariing, agin-indayon gayam iti yuyeng a nakanganga nga agur-uray iti pannakatnag ti bunga ti naluom a bayyabas.

Paputok: Sinturon ni Hudas, Super Lolo, Plapla? Daan dagitan, saanen nga uso. Ti Bin Laden, Ampatuan, Buhok ni lola, Goodbye Philippines, Goodbye World, Yamashita, Pacman ngem idi pay la napalpalabas a tawen dagita a paputok, laus, nagpapausan. Daytay kabarbaro met a, ta agsukat ngarud ti tawen. Saan a napintas a pagbarotawenan dagiti lausen. Ti kabarbaro ket ti kaskasla gurong wenno ti kasla kadakkel ti fountain a paputok a naawagan iti Napoles ken Yolanda. Ti nagan dagitoy a paputok ket iwarwaragawagdan ti kaimudinganda, destruksion! Pannakaungaw ti komunidad, sosiedad ken humanidad.

Panawen a panangiyasa kadagiti iduldulin. Itira met daytay let’s go. Ket no naayatan, idoble wenno itriple.Ket no sinungbatan idiay bangir wenno iti sabali a purok wenno barangay, rugi daytan ti pinnasikatan. Uray no maiparit ti agpaputok iti paltog a kas waragawag ti kapolisan gapu iti peggad ti naiwawa a bala, dinto met laeng masurot. Uray no nainget ti kampania ti DOH nga “Iwas Paputok” maawan ket daytan?

Ti maysa pay a rason dagiti agpaputok ket tapno mapapanaw kano dagiti dakes nga espiritu. Apay, exorcist?  Pagdaksanna (ti kunak): no ti inggatang kadagiti paputok wenno bala ti paltog ket ti 13th month pay wenno 14th month pay wenno ania la ditan a benepisio ken insentibo iti trabaho, awan ti kaes-eskanna a banag daytan. Tradision a mangilumlom!

Maluktan amin a  tawa ken ridaw sakbay nga agalasdose. Ala wen. Naimbag dayta  ta rummuar ti dakes nga espiritu no adda a nakapupok iti uneg ti balay. Ngem ayan ti nalawag a lohika? No linuktantayo, di kad ammotayo wenno mamatitayo nga adda dakes nga espirtu iti uneg ti balay? Apay a yuray pay la iti baro a tawen a luktantayo ti tawa, saan ket nga apaman nga ammotayo nga adda dakes nga espiritu?  No dayta isasangbay ti parabur ti rason, nasayaat dayta. Ngem kas iti nakunak iti  immuna, ti pammati a di buyogan ti aramid, ket saan a maikanatad.

New Years resolution. Naka-aramidkayon? Declarasion ti panagbalbaliw. A kaaduanna ti saan a matungpal. Kas iti saan a pannakatungpal dagiti inkari dagiti nagkari idi panawen ti panagpipili.  Ania ngata no dagiti amin nga agserserbi ket agaramidda iti new year’s resolution a liklikanda iti agkurakot iti kuarta ti ili? Ken ipangpangrunada ti agserbi a di ket agpabaknang? Ngem new year’s resolution daytoy, a gagangay a di matungtungpal.

Happy New Year kadakay’ amin!!!