sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ti kalsada

RAGSAK ti tunggal umili ti napintas wenno sementado a kalsada. Iti ekonomia, dakkel ti papel daytoy iti panagrang-ay.  Mapapardas ti pannakaidanon dagiti produkto iti merkado. Saanen a pakadanagan ti pannakadadael dagitoy sakbay a mairuar iti komunidad.

Malaksid dayta, ti pay napintas a kalsada, papardasenna ti serbisio a maipaay kadagiti umili: salun-at, seguridad, edukasion, kdpy.

Isu a dakkel la unay a nam-ay ti ipapaay dagiti napintas/sementado a kalsada. Di magatadan a pannakalag-an iti panagbiag.

Nagasattayo ita a henerasion ta uray kaskasano nanam-ayen ti agbiahe kadagiti lugar a kayattayo a papanan. Manmanon dagiti makuna idi a paglubnakan ti nuang ken maraepan no matutudo; pagsungkaan ken madigoska iti tapok no kasta a kalgaw.

No idiligtayo idi panawen da apong, talaga a nanamnam-ay itan ti agbiahe. Idi panawenda, an-anusanda, piman, ti maitaltaltag nga agbiahe. Natuok la unay. Aboten ida iti oras a dumanon iti papananda nupay asideg laeng no ikompara ita.

Ammotayo nga adu ti istoria a naganak payen iti dalan ta saanen a nakaabot iti ospital—iti rigat ti pagnaan. Dayta ti namunganayan ti pagsasao a no nadakes/naalas ti kalsada, maanakan ti masikog nga agbiahe. 

Ala, wen, addada pay laeng dagiti dalan wenno kalsadatayo ita a di pay nakaraman iti uray sangkapiltak a semento. Aglalo la unay kadagiti nasulinek a barangay. Ken kabusbusat a dalan. Ngem awan ti papananna no di mapapintasto met laeng dagitoy.

Kuna ngarud ni apong, no awan ti kalsada, rangtay wenno pasdek a proyekto, aggurigor dagiti lider. Nabayag a pinampanunotko no apay. A nangel-ellekan kaniak ni apong.

Agingga a limteng met laeng iti panunotko ti makagapu no apay nga igurigor dagiti lider ti kinaawan ti proyektoda.

Isu nga awan papananna no di makitada met laeng ti panagkasapulan dagiti saan pay a napapintas a kalsadatayo!

Kasta man met iti ilimi. Sipud addan puotko, aspaltado laeng ti kalsada nga agturong iti barangaymi. Naingpis nga aspalto— kunak ta naglaka met a naabut-abotan. Kadagiti sumrek iti purokmi nga aw-awaganmi iti lipit, nakadasan laeng ti dalanenmi. Pagpiaanna, saan a nalubo uray matutudo. Panaraten ngamin ti daga gapu ta asidegkami iti baybay. Namin-ano met dagitoy a nakadasan iti greyder a makuna ken nagaburan iti batbato. Ngem maiwalinda met laeng no kasta a nepnep.

Bayat ti panaglabas ti panawen, in-inut a nasemento dagiti interior a kalsada iti ilimi. Saan laengen a kadagiti masakupan ti provincial road. Uray payen kadagiti liplipit/kankanto. Manipud iti sentro, nagpadaya ken nagpalaud kadagiti barangay ti nasemento. Nalpasen ti municipal road iti abagatan (dumna kadagiti talon). Manarimaan met iti amianan (dumna iti baybay). Kinapudnona, nakadanonen iti batogmi ti ungtona. Sumagmamano laengen a metro ti dina dumanonan ti boundary iti Palloc iti daya.

Kabayatanna, manarimaan payen ti pannakasemento ti provincial road (nagtengngaan dagiti dua a municipal road) nga agtunged iti Palloc, ti kadayaan a barangay manipud iti sentro. Impalpasda (ta inrugida ti nagsemento iti Palloc) iti sibubukel a masakupan ti bariomi sakbay a nagleppas ti tawen. Itoy a tawen, irugida a dagus iti boundary ti Ammubuan (a barangaymi) ken Sta. Cruz nga agtunged iti nagbedngan iti sentro.

Iti udina, sementadon ti kangrunaan a kalsadami. Ngem iti purokmi, adda pay laeng dayta sumrek a lipit a kasta unay ita ti pannakalutlotna ta ditoy ti nagnaan dagiti loader, mixer ken pison ken dump truck a naglaon kadagiti bato ken darat.

Isu nga uray kaskasano, nagbalinen a nanam-ay ti agpasentro. 

Naragsaktay koma metten gapu itoy a napasamak iti napalabas a tawen. Ngem adda laeng pakalpayan dagiti abaga.

Naimatangantayo no kasano kaulpit ti didigra a nangdalapus iti Tanap. Nagsasaruno ti layus uray awan met ti napigsa a bagyo. Maigapu laeng iti awan sardayna a tudo.

Imbunga daytoy ti pannakawaknit ti maysa a kinapudno a nasaknap pay la gayam ti panagtarikayo idinto nga adda ti makunkuna a total log ban.

Ditoy a naipamatmat no kasano ti panagliway dagiti maseknan nga otoridad. Saanda a maipatpatungpal ti trabahoda a mangsaluad iti nakaparsuaan.

Iti imbaskag a kinapudno dagiti layus, adda dita ti adal nga awan a talaga ti laban ti asino man no agsingir ti nakaparsuaan iti pannakaramesna. Agasem dagita taaw ti troso (a nasurattayo met laengen ditoy) a naparnuay?

Dagiti nasao a tarikayo ti nagnam-ayan dagiti kalugaranmi, kas naisurat idin.

Iti napasamak, adda dagiti addang kadagiti dadduma nga ili tapno makatulongda iti pannakaalaw ti nakaparsuaan. Adda ‘tay ili a sakbay a makaala ti asino man iti lisensia nga agkasar, masapul nga ag-tree planting nga umuna. Adda met dagitay agplanplano a mangmula kadagiti masakupanda a bantay nga awanen ti nagtubo no di ti ruot.

Napia no masurot dagitoy agingga a maipatungpal. Saan a daytay kasla parparawpaw laeng.

Isu a kasta la unayen ti pannakalpay dagiti abaga idi magreyder, makadasan ti municipal road (iti pangted a nasemento) iti amiananenmi. Naisualit dagiti nagdadakkelan a barakbak iti igid ti alad a nagpintas a sipar iti angin-baybay ken iti panaggidday dagiti pantok.

No arisiten a naimbag, saan koman a nasken pay a maisakripisio dagitoy a kaykayo. Wen, a, ta adayoda met bassit iti pagpatinggaan ti semento. Kinapudnona, iti pangted a nasemento, saanda met nga insualit dagiti barakbak nupay agtallo kadapan (napantayo rinukod a mismo) laeng iti abaga ti nasemento a kalsada.

Kasta met a saan a makadalapus daytoy kadagiti lugan nga aglabasto ta nagirig iti abagatan ket adayo a mapayonganda ti kalsada. Sa maysa, karkardayonto laengen nga adda aglasat ditoy a dadakel a lugan kas iti delivery truck, forward, bus ken dumptruck.

Ta awan ti balbalay ditoy a paset ken adda met ti masemsemento a provincial road a pagdalanandanto!

Malagipko a dagitoy a barakbak ti inul-ulik idi ubingak pay. Kadagiti pay sirokda ti pagal-alaak iti masaramsam a dirig, balingagta kada bayyabas idi. Ditoy ti kanayon a dalanek no kasta a mapanak iti baybay.

Ket iti naimatangak a napasamak kadagiti kayo ti barakbak ken maratuyotuyo, mabalin a kunaen dagiti dadduma a sentimentalak la unay, liday ti simngay iti riknak. Masayanganak la unay kadagitoy a kayo a naisakripisio iti nagan ti napintas a kalsada.

A kas nasaon, a saan koma met a rumbeng a maisualitda.

Saan a dakes ti pannakapapintas ti kalsada, kas nasaotayo payen. Kitaen koma laeng dagiti otoridad ti maitutop la unay iti ania man a proyekto a kayatda nga ipatungpal. Tingitingen ti tunggal banag.

Ta baka dagitoy a proyekto, imbes a makatulongda, isudanto ti dalan ti ad-adu pay a didigra iti biag! ●