Ti Kaso ti 21 a Pinoy a Kameng ti UN Peacekeepers

Salaysay ni Rilo A. Bedo

 

DI pay narisrisut ti tension iti Sabah, Malaysia a naparnuay iti panagtalinaed sadiay ti Royal Army ti Sultano ti Sulu  gapu iti pammatida a dagada daytoy—kinaagpaysuananna, kabarbaraan pay ketdi ti isyo, simngay manen ti sabali a parikut a nakairamanan dagiti kadaraantayo. Daytoy ti pannakakidnap idi Marso 6 dagiti 21 a soldado a Pinoy a kameng ti UN peacekeepers a madama a mangisaysayangkat iti peacekeeping mission iti Golan Heights iti nagbedngan ti Israel ken Syria.

Adda idi ti biahe dagitoy 21 (18 nga enlisted personnel ken 3 nga opisial) a peacekeepers idi pasardengen ida dagiti rebelde a Syrian iti tsekpoint. Ngem napalubosanda met laeng a mangituloy iti pagnada.

Idi makagteng ti grupo iti maikadua a tsekpoint, ditan a di napalubosan dagitoy. Kinautibo idan dagiti rebelde.

Rimsua la ket ngarud ti saludsod no kasapulan a talaga ti pagiliantayo ti agipatulod kadagiti soldadotayo a kas kameng ti UN peacekeeping force. Ta itoy a napasamak, rumrummuar a maisebsebba ti karadkad dagiti kailiantayo uray pay adda dayta kina-immunity-da.

Ken kabaelan kadi a talaga dagiti soldadotayo daytoy narisgo a trabaho?

Segun ken ni Col. Arnulfo Burgos, spokesperson ti Armed Forces of the Philippines, tawen 2009 idi damo ti pagilian ti agipatulod kadagiti soldadotayo a kas kameng iti daytoy a gannuat a mangtagiben iti kappia iti sangalubongan. Kinapudnona,  tallo a grupo dagitoy a nakadestino iti agdama iti siam a mission area a kas iti Sudan, Afghanistan, Nigeria ken Haiti. Ket iti naunday met bassiten a pannakipaset ti pagilian itoy a gannuat ti United Nations, pinaneknekan kano dagiti kadaraantayo a maitutopda iti trabaho.

Kas pammaneknek, addan napadayawan kadakuada itoy a benneg. Nakita ti UN ti dedikasion dagiti soldadotayo. Saan ngarud a pagduaduaan ti inalatda. Kabaelantayo a talaga. Ket ditayo a paudi kadagiti 114 a pagilian a kameng ti UN peacekeeping force.

No iti benepisio, saan a maabak dagitoy a soldadotayo. Umaw-awatda iti di nababbaba ngem $9,000, uray ania pay ti ranggoda, kada bulan manipud iti UN. Malaksid pay dayta iti binulan nga aw-awatenda iti AFP. Ken adu pay a benepisio ti ipapaay kadakuada ti UN.

Ta apay a kinautibo dagitoy a rebelde a Syrian dagitoy a peacekeeper?

Ipatoda (dagiti rebelde a Syrian) ngamin a kadua dagitoy ti bangir a grupo  ket mapanda ikkan iti rasionda a makan ken armas. Inaramidda pay daytoy tapno iwaragawagda a rumbeng a pumanaw dagiti kalabanda iti Jamlah, maysa a lugar nga asideg iti Golan Heights a nagbedngan dagiti dua a nadakamat a pagilian.

Umabot kano iti 500 kilometro a kuadrado ti makunkuna nga area of separation iti nagbedngan ti aglablaban a puersa dagiti Israelis ken Syrian. Ditoy ti pagtalinaedan dagiti peacekeeper tapno siguraduenda nga awan ti agbasakbasak ket dinto bumtak ti tension iti agsumbangir a grupo.  No panunoten a naimbag, nakalawlawa daytoy a disso a pagud-udaodan dagiti sumagmamano laeng a peacekeeper. Iti kinabassit ti bilangda, mapagduaduaan no kabaelanda a bantayan/salakniban tapno saan laeng nga agbinnangga dagiti aglablaban a puersa.

Iti damo a damag, adda kano met iti nasayaat a kasasaad dagitoy a kadaraantayo. Dida maibilang a balud no di ket bisita a matartaripato a naimbag. Nga iti ania man a kanito a matungpal ti kiddaw dagiti rebelde, mawayawayaanda  nga awan surok, awan kurangna. Kas pammaneknek, rimmuar iti internet ti video dagiti dadduma a mangpaspasingked a nasayaat ti kasasaadda.

Ket naiwayat, babaen ti UN ken ti gobiernotayo, ti negosasion kadagiti rebelde a Syrian tapno mawayawayaan dagiti binaludda a kadaraantayo. Naidagadag pay a saanda a kameng iti ania man a grupo ket addada ketdi iti dayta a lugar tapno mapagtalinaed ti kappia ken saan a mapukaw ti komunikasion/koneksion ti agsumbangir a kampo.

Saan ngarud a nainkalintegan daytoy nga inaramid dagiti rebelde. Isu a sakbay a rumaba ti riribuk, kiniddaw dagiti maseknan a pagilian ken ahensia ti pannakarisut daytoy iti nainkappiaan a wagas. Iti kasapaan a gundaway!

Pabor ditoy ti pannakataming a dagus ti parikut ti pagilian ta adda dayta rumabraba a tension idiay Sabah a masapul a mapasardeng aglalo ket inaldaw nga umad-adu ti biktima.

Masapul ti gobiernotayo ti kinaadda iti nasiken nga addangna kadagitoy dua a banag a mangkurkuriro ita iti pagilian. Ta no saan, maapektaran ti ipagpagna a programa idiay Mindanao para iti panagarin ti kappia sadiay. Ngem no kasta nga adda al-alaenna wenno salsalaknibanna nga interes, saanto a maiddep dagitoy a rissik a mangsilmut iti gubat. Idisso koman ti administrasion ti interesna itoy a masungad ti eleksion tapno maipokusna ti atensionna kadagitoy a mapaspasamak. Ta adda dagitoyen agwarwaras a damag a di koma immabot iti agdama a pagteng idiay Sabah no idi damo pay laeng, nasikenen ti  pagtaktakderanna iti nasao nga isyo nga ilablaban dagiti kakabsat a Muslim.

Ngem tinubngar daytoy ti gobierno. Dida kano nagkurang itoy  nga isyo. Idi damo pay laeng, binagaandan ti grupo ti Sultanato ti Sulu a dida agdardarasudos. A risuten ti ilablabanda iti nainkappiaan a wagas.

Ket pagyamanantayo ta iti agarup tengnga ti rabii idi Marso 9 (oras iti Pilipinas), nawayawayaanen dagiti soldadotayo. Ita a masursurat daytoy, addadan iti embahada ti Pilipinas iti pagilian ti Jordan. Maisayangkat a dagus kadakuada ti pannakataming ti salun-atda tapno no makita met laeng no awan ti tubeng iti panangituloyda kadagiti akemda. Ken dayta makunkuna nga stress de-briefing.

Inaklon ni Burgos a di pay laeng nalawag no apay a kasta laengen ti kalakana ti pannakawayawaya dagiti kailiantayo a soldado. Ngem ti kano sigurado, isu ti panagkakayammet dagiti amin a maseknan nga ahensia tapno masolbar ti parikut.

Mainaig itoy, inkannawag ni Presidente Aquino a masapul ti pannakarepaso dagiti SOP iti pannakapili, pannakaipatulod dagiti soldadotayo a kas kameng ti UN peacekeeping force. Ta masapul a maadal, ken masigurado, a di met laeng maisugal ti karadkad dagiti maipatulod aglalo ket nasuroken nga 600 dagiti soldadotayo a kameng ti sibubukel a puersa a nakadeploy iti 9 a mission area iti nadumaduma a paset ti lubong.

Sapay la koma ta saanen a maulit daytoy a pasamak kadagiti dadduma a soldadotayo.#