Ti kuadrado a lansa (Umuna a paset)

BIERNES. Naulimek, ta agtutuglep ti Purok San Lucas, Barangay Sto. Cristo, ngem kellaat nga immalingawngaw ti makapaseggar a taguob ti nangisit nga aso da Kiko ken Nelly, a dayta a kanito ket madamada nga agpuspusi iti hybrid a mais, nga ipurruakdanto kadagiti tarakenda a kamanokan.

Nagtayyek dagiti mulagat ni Kiko, a manglanglangit iti panangipudosna ti maalingagna a gunay ken uni iti aglawlaw, lalo iti bit-ang iti amianan ti balayda, ta kasla dita ti tagtaguoban ni Ambrosia. Tinaldiapanna ti wall clock a naisab-it iti dibision ti salas iti bandanat’ daya ken ti tallo a siled iti bandanat’ laud ti bunggalo a balayda, eksakto alas tres iti malem. Simmeksek iti mugingna ti saludsod a dina met ngarud masungbatan: Apay nga agtaguob ni Ambrosia iti alas tres iti malem?

Pinaliiw ni Kiko ni Nelly, ta nagsinsinan dagiti imana a nangpiritpirit kadagiti piditpiditna, sa kalpasanna, inap-aprosanna dagiti takiagna ta timmakder dagiti muldotna. Posible ngata a pimmartak ti banugbog ti barukongna ta pinampagna namitlo wenno pampakalma ti riknana a nakigtot? Nagsabat dagiti matada.

“Tan-awam man ‘diay tagtaguoban ni Ambrosia, lakay.”

“Uray ditam, amangan no mapagbiddutandak pay dagiti makakita kaniak, he-he!”

“Mapagbiddutan nga?”

“A siak ti tagtaguoban ni Ambrosia! Narigaten, sibibiagak pay laeng, ania…!”

“Adu la amin a pambarmo. Suronkon, aya…!”

“Kabaelam met nga aramiden, he-he! Ken maysa, nakasuotka iti nalabbaga a daster. Dinaka la ketdi taguoban ni Ambrosia ta mabuteng!”

“Adu la amin nga ammom, parbaritis! Makapasuronka man…! Apay no nakalabbagan ti tao, di taguoban ti aso? Ania ti koneksionna, nay?”

 Nupay kasta, timmakder latta ‘toy nakadaster iti nalabbaga, agkataytayagda iti lakayna iti lima a kadapan ken lima a pulgada, pangrapisen, kayumanggi ta panagtalon ken panagbangkag ti pamastrekanda nga agassawa. Pinanawannan ni Kiko nga agrungrungiit. Tinurong ni Nelly ti nakalukat a tawa ti kusina ket tiningngaaganna ti bit-ang.

“The lady in red… red banshee…!” Inrungiit ni Kiko. “Isu a di taguoban ti aso, no di ket ibaagna ti ipusna ket aglemmeng, ta ngamin, lumabas ni The Lady Wears Prada!”

Red banshee, ti pangawag kadagiti al-allia wenno di katatawan nga aglablaba iti karayan. Gagangay ngamin a nakadaster iti nalabbaga, nga isu dayta ti timmaudan ti pangawag kenkuana. Saan ketdi a naranggas wenno mangipaay iti saksakiten iti makakita, ta no madlawnan iti kinaadda ti umas-asideg a tao, kellaat metten nga agpukaw. Daytan ti nangrugian ti pangawag kenkuana a red banshee wenno al-allia a nakalabbaga ken agpukawpukaw. Segun kadagiti sarsarita a naglabasen iti dila ti napalpalabas a heneresion, ti makakita ket pumirit laeng iti daga, sana met laeng iregreg ket mapukawen ti bubutnganna wenno maiyaw-awanna a dagus ti kinadatdatlag a nasaksianna. Kasta laeng iti remedio dayta tapno maiwagat ti bubutngan iti red banshee. Idinto a ti The Lady Wears Prada ket ti nalatak a pelikula idi 2006, a nagbidaan da Meryl Streep ken Anne Hathaway, manipud met iti nalatak unay a libro ni Lauren Weisberger idi 2003, iti isu met laeng a paulo. Immakop daytoy a pelikula iti adu a pammadayaw kadagiti nadumaduma nga award giving body iti pelikula. 

“Kunakto pay, ti manen lalaki,” nayesngaw ni Nelly, insurotna ti likudan ti lalaki a nakadumog, nabannayad ti pannagnana, nakapantalon iti maong ken nagpoloshirt iti nalabaga. Iti pattapatta ni Nelly, dua wenno tallo a pulgada ngata iti tatayagan ti lalaki ngem isu.

Ngem apay a nakadumog ti lalaki, a kasla adda pakarikutanna wenno nauneg a pampanunoten?

Kapamitlon daytoy a beses, a dimmalan iti bit-ang ti lalaki, ngem imbes a taulan wenno ngerngeran ni Ambrosia, saan ta taguobanna ketdi, banag a saan a gagangay iti aso a mangtaguob iti magmagna.

Ta segun kadagiti sarsarita a naglablabasen kadagiti bibig ti napalpalabas a heneresion, dagiti laeng al-allia, di katatawan wenno saan a tao ti taguoban ti aso. Naulimek latta ni Nelly ket naipigket dagiti paningkitenna iti likudan ti lalaki.

“Ania ti tingtingngaagam dita bit-ang, Nelly, baket?”

“Daydiay man a lalaki, isu manen…!”

“Ania ti kayatmo a sawen iti manen? Apay a kasta lattan iti panangtingngaagmo kenkuana?”

“Ayna, Kiko, lakay, masdaawak daydiay a lalaki, tunggal lumabas dita bit-ang, saan nga agtaul a dumuklos ni Ambosia no di ket agtaguob! Kapamitlon daytoy.”

“Immuttot ngata manen a ti limmabas, isu a naulaw manen ni Ambrosia! Imbes nga agtaul wenno ngumernger, agtaguob ta naulaw la ngarud!” Nagellek ni Kiko a nangapros ti six pack absna, awanan suot iti makinngato a paset ti bagi ta nadagaang ti kalgaw. Nakasuot iti putot a maong.

“He, itatalnam man! Laokamto la ti inaangaw ti serioso a saritaan! Apay no immuttot ti limmabas, agtaguoben ti aso? Ti la ibagbagam, dugang! Kalkagankanto pay ketdi iti labba dita!” Ketdi, di met nalapdan ni Nelly ti ellekna, ket sinangona ti naparato ken naangaw a lakayna.

Nagpaggaak ni Kiko. “Pagkatawaenka laeng, baket, ta ne, mahorhorror metten dayta panunotmo! Ania kadi, aya, dayta mulmulmolan dayta mugingmo?”

“Ti ammok ket dagiti laeng al-allia, di katatawan ken pasurot ti demonio taguoban ti aso. Apay a taguoban ti aso daydiay a lalaki?”

“Kasinsin ni Valak! Ania la ketdin, aya…”

Nagtingngaag ni Nelly, a kunam la no adda ti sungsungkaen ti mugingna. Naglibbi met ni Kiko a manguray nga ilua ni Nelly ti mulmulmulan ti panunotna.

“Valak? ‘Tay demonio nga ubing limmugan iti madre?”

“Wen! Iti papolar a pelikula a horror. Natamaam la unay, laingmon, baketko…! Uray maymaysa ti baket no nalaing a sumaep!”

“Ay, saanen! Nasaepkon ti turongen ti saritam. Basta may alak, may balak! Valakka lang a Valak, ngem adda met gayam balbalakem, dugang. Uray idtam, dika ik-ikkan iti igatangmo iti arak ta dikanto manen agturturog nga agmalmalem iti las-ud iti uppat nga aldaw!” Ket nagsubli iti sango ni Kiko ket intuloyna ti puspussienna. “Isardengmo laengen iti uminum iti nasanger, lakay, ta daydiay igatangmo iti arak ket alawans laengen dagiti tallo nga agis-iskuela nga annakta. Bareng mas lalo pay a gumagetda nga agiskuela. Laglagipem nga isudanto ti saranayta inton mataenganta.”

“NAPALIIWYO met dayta, a taguoban ti aso daydiay a lalaki?” Inamad ni Kapitan Milio kadagiti kasarsaritana iti sango ti kantina ni Nana Ceding, a pakairamanan ni Kiko. Nakatugawda iti agsango a bangko. “Binilinko pay ketdin ni Ansong a tsip tanod a paliiwenna, ngem apuonay met daydiay a tao, awan iti atrasanna a lokoloko ken kriminal ta nairuam a makipinner-ak iti rupa idi naibalud sadiay Bilibid, ngem no al-allia ti saritaan, aglemmeng a dagus iti pandiling ni Dalen a baketna!” Nagpaggaak ti kapitan ket nayugyog ti nagasisaw a butitna, uksob ta nadagaang ti apagligsay a malem ta agur-urok pay laeng ti puyupoy. Inap-aprosan ti kapitan ti tuktokna, a pattapatta met dagiti sidingan a dila a nagpag-otan kano dagiti nangisit nga ansisit iti buok isu a nagkalbo. Ta nadawel ken naranggas dagiti nangisit nga ansisit lalo no madangranda, naigagara man wenno saan, agparutda iti buok iti kagurada a tao. Kalpasanna, nagsabat dagiti mata da Kapitan Milio ken ni Kiko, a naulimek a dumdumngeg ti naud-udi iti saritaan. “Sika man a, Kiko, iti mangpaliiw! Surotem no kasta a lumabas iti batogyo.”

“Mabutengak met, kap, he-he…!”

“Awanto met ngaminen ti kuadrado a lansa ita a panawen. Naimbag la mangited iti pammatibker iti pakinakem. Saanen a kuestion no misterio man dayta wenno saykolodyikal laeng, ta isu nga isu nga ultimo remedio iti bubutngan ti al-allia ken di katatawan. Dayta ket nagtitinnawidan ti kaputotan iti naglablabasen a henerasion.” Nagsakuntip a nanglangit ti panglakayen a kapitan nga agtayag iti lima a kadapan ken lima a pulgada.

“Apay ti kuadrado a lansa, kap?” Intingig ni Kiko ti nagarko a kidayna ken libbina.

“Ti kuadrado a lansa kano ket pangontra kadagiti demonio, al-allia ken di katatawan. Kadagiti kadaanan a balay ditoy Ilocos ket nalansaan kadagiti kuadrado a lansa. Anib dayta.” 

“Uray kadagiti duogan a kaykayo ket napalokan iti kuadrado a lansa, kap!” binagi met ni Sitong, ket tumanayab dagiti makudkodna a kursing kadagiti gurongna.

“Segun iti sarsarita, adda aggigian a di katatawan, wenno al-allia kadagidiay a kayo. Isu a napalokan iti kuadrado a lansa tapno pumanaw ti aggigian nga al-allia wenno di katatawan.” Impalawag ti kapitan.

“Pimmanaw met ti aggigian, kap?” Inamad ni Kiko.

“Wen, ngata a, ta manipud idi napalokan iti kuadrado a lansa, saan kano metten nga agparang ti aggigian. Kayatna a sawen, pimmanaw!”

ADDA TULOYNA