Ti linteg iti sapot ti lawwalawwa (Umuna a paset)

No ibasar kadagiti nagduduma a damdamag iti agdama, makuna a sabali metten ti turturongen ti gimong. Makasusungeg metten dagiti damag, lalo kadagiti adda pakainaiganna kadagiti addaan iti pannakabalin ken bileg. Bileg nga agpaay laeng kadagiti addaan iti pirak. Iparangarangna laeng ti kinaadda ti nagbaetan ti napanglaw ken nabaknang. Kasla nakalawlawa a giwang a saan a pulos a marangtayan. Iparangarangna laeng ti dakkel a biddut iti panagaddang ti gimong. Biddut ta imbes koma nga anien dagiti bunga ti panagpapada, apiten ketdi ti bangking a panirigan.

Itoy a punto, malagipko man ti kinuna ti nalatak unay a mannurat, ni Jonathan Swift, maysa a Anglo-Irish satirist, essayist, political pamphleteer, poet, priest(?), a nagdaliasat iti lubong manipud idi Nobiembre 30, 1667 agingga idi Oktubre 19, 1745:  “Laws are like cobwebs, which may catch small flies, but let wasps and hornets break through.”

Maiyarig kano dagiti linteg kadagiti sapot ti lawwalawwa a dagiti laeng babassit a tumatayab ti matiliwna, ngem saan kadagiti dadakkel. Iti pananganag itoy a kuna ni Swift, dagiti babassit laeng dagiti matiliw ta isuda ti kabaelan a tiliwen ti bileg ti sapot. Ta nabileg ken napigsa dagiti dadakkel a tumatayab  ket kabaelanda a distrungkaen ti bileg a naisaruag kadakuada wenno kabaelanda nga ilupeklupek ti kabaelan ti sapot. Nabilbilegda nga adayo ngem ti sapot. Kasta ti kaipapanan ti kuna ni Swift.

Ti linteg ti sapot ket saan a para kadagiti nabileg, no di para laeng kadagiti babassit ken awanan gaway.

Maiyataday la unay iti agdama a kasasaad ti pagilian dayta a kuna ni Swift. No amirisentayo a nalaing dagiti mapaspasamak, adda dagiti makuna  a naiyaw-awan a nabileg a nasalaw ken natiliw ti linteg ngem agsipud ta kaiyarigan laeng ti linteg ti sapot ti lawwalawwa, napisang, nadadael ti bileg dayta a sapot, naawanan iti gaway a mangitakder koma iti sasaadenna ken kaipapanan. Napugsapugsat laeng.

Apay a mapaspasamak daytoy? Dayta ti makapagarko iti kiday a saludsod.

Ngem agpaay laeng ti lubong kadagiti mangawit kadagiti nainlubongan a banag ta dayta ti gamgamen dagiti naanep a manggamgam iti saan a maawatan a gamigam.

Ni met laeng manen Swift ti nangibaga, “A wise man should have money in his head, but not in his heart.”

Ti nabileg ket inkabilna-insekseknan iti ulona ti kuarta, ngem ubbaw ti linaon ti pusona. Gapu ta insekseknan iti mugingna ti kuarta, daytoy laengen ti napateg kenkuana, uray no mapukawnan ti naganna wenno, iti kadaksan, ti kararuana.

(Adda tuloyna)