Ti ‘Mabagbagi ni Angalo’ iti Magsingal, Ilocos Sur

Maysa a bato iti Barangay San Vicente, Magsingal, Ilocos Sur a kaarngi ti mabagbagi ti lalaki ti paspasiaren dagiti turista aglalo kadagiti makadamag nga agassawa a nabayagen nga agdendenna ngem di pay naparaburan iti anak. Aw-awaganda iti mabagbagi ni Angalo (tay higante a lalaki iti maysa nga unwritten literature iti Kailokuan), agatiddog daytoy iti aguppat a kadapan manipud iti ungto ti ulona agingga iti ungto ti mismo a bagina, nakadispley daytoy iti likudan ti Parokia ni San Guillermo, Ermitanio iti Barangay San Vicente, Magsingal, Ilocos Sur.

Segun iti mangay-aywan a ni Tata Cresencio “Ising” Oandasan, tartaraudi ti dekada 50 idi impakaammo dagiti agindeg iti Bungro, Magsingal ken ni Apo Angel Cortez, curator iti Magsingal National Museum, ti pannakaduktalda iti maysa a bato a kaarngi la unay ti mabagbagi ti lalaki nga agatiddog iti nasurok innem a kadapan nga agrungrungarong iti bakras ti bantay, 500 a metro ti kaadayona manipud iti sentro ti barangay.  Mapapati nga amin nga umasideg iti nasao a bato ket agsakit iti di ammo a rason isu nga awan ti mayat a mapan iti dayta a lugar.

Nagkainteres ni Cortez ket napanna sinukimat ti nasao a bato agingga a nagdesision nga iyawidna daytoy. Inawaganna  kalpasanna iti “mabagbagi ni Angalo”. Inawaganda metten ti bantay a nakasarakanda iti nasao a bato iti Bantay Lusi.

Kinalida nga inyaon ti bato ngem gapu iti dagsenna, kapilitan a pinutdanda ti kamaudina agingga a nagbalin laengen nga uppat a kadapan ti kaatiddogna.

Segun ken ni Tata Ising, walo a tao ti nangbagkat iti bato idi insalogda sada impan iti agdama nga ayanna. Ngem sakbay a ginarawda ti bato, immuna a linualuan ken inyatanganda.

Segun pay ken ni Tata Ising, iti laeng Magsingal ti pakasarakan iti stone phallus a maysa a simbolo ti diosen ti pertilidad. Daytoy ngarud ti gapuna nga adda dagiti babbai a di aganak a mapmapan iti nasao a lugar gapu iti pammatida nga agsikogda no sagidenda ti bato sada iyapros iti tianda. Impalgak ni Tata Ising nga adda dagiti nagsubli iti  lugar a nangibaga a nagsikogda kalpasan nga inaprosanda ti bato.

Kinuna ni Tata Ising a manipud idi, saanda a ginaraw ti langa ti bato. Binay-anda a lumoten no matutudo ken mainitan no iti kalgaw ngem kaskasdi a nagtalinaed a natibker ken di nadadael ti bato. Kinapudnona, kayat nga alaen ti National Museum ngem saan nga ipalubos dagiti annak ken kabagian daydi Apo Cortez.

Ala, padasem man met, kumadre, a mapan aprosan ti “mabagbagi ni Angalo” iti Magsingal, Ilocos Sur ta bareng no babaen ti panangaprosmo iti daytoy a bato ket maited metten kadakayo ti kalkalikagumanyo a bunga ti ar-arasaasyo ken ni lakaymo.#