Ti Naisab-it nga SK

Ni Melvin B. Bandonil

(Umuna a paset)

 

ITAY nabiit, pinirmaanen ni Presidente Benigno Simeon Aquino III ti linteg a mangi-bilbilin iti pannakaiyalud-od ti panagbibinnutos ti Sanggu-niang Kabataan. Iti pannaka-suspensona, kaiyariganen ti SK ti naisab-it wenno naihanger a kawes. No kaanonto manen a pannakasapul wenno panna-kausar daytoy agdependen iti pangngeddeng ti Comelec no palugodanda  pay wenno saan. Idatagdanto ti pangngeddengda iti nagbaetan ti Oktubre 28, 2014 ken Pebrero 23, 2015, kas pinatalgedan ti Republic Act 10632. Manamnama dayta no saan a masilpuan a maiyalud-od ti pannakaisab-itna.

Amin nga SK nga addaan takem iti barangay, iti ili, iti siudad ken iti probinsia ket malpaston ti termino ti takemda inton Nobiembre 30, 2013, kas sagudayen ti panagpaso iti panagtakemda. Mabankantean dagiti posision, saan a mabalin nga adda maapointaran nga asinoman nga agtugaw, segun ti linteg wenno ti RA 10632.

Kaipapanan kadi daytoy a kas pakpakauna iti   pannaka-waswasna?

Addan iti dakulap ti Comelec ti kasasaad ti SK, no denggenna wenno saan ti ikkis dagiti umili a panawenen ti pannakawas-was daytoy. Adu ngaminen dagiti agkitakit pay a maituloy.

Addaan iti nadadagsen a rason dagiti mangtubtubngar:  nagbalin laeng daytoy a training ground kadagiti agtutubo nga agbalin a kurakot; mangmuli kadagiti agtutubo a mangtaginayon, mangituloy a mangibayog ti naitakder a dinastia ti pamilia; nailugar laeng dagitoy nga agtutubo iti katengngaan ti arena iti nagbaetan dagiti agsususik ken di agkikinnaawatan a politiko. Dagitoy a rason ti pagkitakitan dagiti tumubtubngar itoy, saanda a kayat a malaokan iti di umno ti naganus a panunot dagiti agtutubo.

Ti umno a pakasapulan kadakuada iti sosiedad ket saanen nga isu ti masursurot no di ket taltaluntonendan ti dana a di maiparbeng a para kadakuada.

Ti kangrunaan a panggep no apay a nabuangay ti SK ket tapno makipasetda iti ‘nation building’ ken tapno masursuruanda a kas sumaruno a mangmuli ti ili.

Ngem baliktad ti napasamak kadagiti napalpalabas nga elek-sion, naruay ti timpuar nga akusasion a nagaapa laeng dagiti agtutubo a timmaray iti takem, imbes a maibayog ti urnos ken kappia, naidalan ketdi ti panag-sisina.

Apay nga agaapada idinto ta mabalin met nga agkaykaysada?

Iti panangipalawag ni Comelec Commissioner Lucenito Tagle no apay a didan ayonan ti panagtultuloy pay ti SK, imbasarna kadagiti maaw-awatda a poll protests nga indatag dagiti SK candidates. Kunana: “Ang nakikita namin sa mga protesta na hinawakan namin, nag-aaway lang sila at vote-buying.” Insilpona pay iti naobseranda: “Maganda ‘yung aim na turuan ang mga bata, pero ang natututunan nila hindi ‘yung tama…”

Adda pay dagiti akusasion a panaggatang iti butos, tapno magun-odda ti puestoda. Ket no daytoy a sistema ti naibaskag a pasamak, manamnaman a naba-tekan iti di umno ti panagta-kemda. Namnamaen a ni pulano ken ni pulana ket subbotenda ti nagastosda a panaggatang iti butos. Itoy a punto nga ad-adda pay a pannakasursuro ni agtutubo iti kalokuan nga aramid. Maisalungasing daytan iti Republic Act No. 3019 wenno  Anti-Graft and Corrupt Practices Act.

Apay a masursuruanda iti saan nga umno idinto a mabalin a saan?

Itay kallabes a registration dagiti botante, napaliiw ti pan-nakapasamak ti hakot system, inummongdan dagiti agbalinto a botante a posible a mangibutosto kadakuada wenno iti manokenda. Libre lugan a mapan iti Comelec, adda pay merienda ken uray iti pangaldaw. Nagangayanna, nagdudupudop dagiti napan nagrehistro; nagdidinnuronda ta awanen ti urnos. Napasamak daytoy lalo iti Metro Manila.

Registration pay la dayta, di nakarkaronton ti mapasamak no panagbubutos?

Adda pay dagiti sumagmanao a kaso a pannakaaramat dagiti kamkameng ti SK babaen dagiti tiritir a politiko. Ta no saan nga anak, kaanakan wenno kaba-gian dagiti politiko dagiti addaan takem iti SK. Banag a saan a maitutop iti panang-bangon iti dinastia ta mabukel ti limitasion a maaddaan iti tiansa ti amin nga agbalin a posible a lider.

Iti napasamak a pannakaisab-it iti hanger ti panagbibinnutos ket tinubngar ti SK National Federation, nagipangtada a sigurado la ket nga ikamangda dayta a banag iti Korte Suprema tapno isu ti mangeddeng.

Ti sungbat ni Comelec Chairman Sixto Brillantes itoy a banag: “It’s OK. They can go to the Supreme Court if they want to. The elections will be over by then.”

Wen, a, Abril 28 ti kaaldawan ti panagbibinnotos. Nalpaston ti election, dinto pay la madesi-sionan ti reklamoda. Awan met la ti mamaayna dayta a pangta.

(Maituloyto)