Ti nalabaga ken ti nangisit (Maikadua a paset)

DIMTENG ti aldaw a panagturpos ni Rica. Inyawat ni Magda ti supot kenni inangna. Inukrad ti inana ti supot. Dua a puraw a bestida ti nagyan iti supot.

“Inang agpilikayo ditan iti isuotyo,” kinuna ni Magda.

“Apayya? Papananta kadi?” dinamag ni inangna.

“Biernes ita inang, agsukatkan ta agluasta nga agpa-Manila. Tatta nga agturpos ni Rica,” insungbatna.

Dinaras ni inangna ti nagsukat.  Iti immuna a bestida a impadasna, nakiting ken nakipet ket di pay agsabat ti butones iti likudanna. Impadasna ti maysa. Apag-isu. Isu ti isuotnan nga agluas nga agpa-Manila. Kinupin ti inana ti bestida a nakipet. Indulinna daytoy.

“Isuotkonto dayta no malasatkon ti rigat,” naisem a kinuna ti inana.

ANIAN a malangada nga agina idi makadanonda iti pagadalan. Nagdakkel, naglawa ken nadalus. Pinalabsan dagiti mata ni Magda ti nalawa nga pagadalan. Nagsardeng ti matana iti dakkel a billboard: University of Philippines. Simrekda. Nagdamagda iti security guard no sadino ti pakaangayan ti programa ta dida ammo ti turturongenda. Damoda ti agbaddek iti siudad. Urayda la maulaw iti kangangato dagiti pasdek iti pagadalan. Nagturongda iti lugar nga intudo ti security guard.

Simrekda iti dakkel ken nalawa nga gymnasium. Nagbirokda ti nawaya a pagtugawanda. Adu ti tao. Madama ti diskurso ti guest speaker. Nagmayat ti panagdengngegda ti aggigiddan a palakpak ti tao. Ganggani malpasen ti diskurso ti guest speaker idi makatugawdan.

“Ti edukasion ti kapapatgan a maipatawid ti dadakkeltayo kaniatayo,” ti naudi a balikas ti guest speaker.

Rinugiandan ti nagiwaras iti diploma kadagiti agturpos. Immuna a naiwarasan dagiti lallaki. Immuli ti maysa a lalaki a natayag, napudaw ken katamtaman ti bagina.

“Naguapo,” kinunana iti panunotna. Ngem kabayatan a kitkitaenna ti lalaki, kasla adda nariknana nga apagbiit a pannakasayang. Saanna nangngeg ti nagan ti lalaki ta naigiddan met iti napigsa a palakpak ti tattao idi iyawag ti emcee ti naganna. Sinurot ti matana ti lugar a nagturongan ti lalaki.

“Adda siguro trenta a tawennan?” napanunotna.

Nalpasen dagiti lallaki a naiwarasan ti diploma. Urayenna laengen nga maiyawag ti nagan ti kabsatna, Maria Rica Soriano.

Nalpasen a naiyawag dagiti babbai nga agturpos nga addaan ti apeliedo nga agrugi iti letra nga R. Napaisem ni Magda idi ruggiandan ti letra nga S.

“Soriano!” napaisem ni Magda idi mangngegna ti apeliedoda.

“Soriano Maria!”

“Ti kabsatko daytan!” kunana ti panunotna.

“Soriano Maria Cecilla!” Naminpinsan a naribba ti panunot ni Magda.

Rinugiandan ti letra nga T. Kinitana ti inana. Nakaisem daytoy nga agpalpalakpak. Dakkel a pagyamanan ni Magda ta saan unay a makalasin ti inana no adayo ken saan unay a maawatan ti sao ti emcee ta napigsa ti palakpak ken iriag.

Nalpasen ti programa ket inawisnan ti inana nga agawid. Awan ti sao a nangngegna nga aggapu iti inana ta iti ammona, nagtuposen ni Rica.

Immuna a timmakder ni Magda sananto tinulongan a timmakder ti madama pay laeng nga agpalpalakpak nga inana. Sakbayda a nakaruar iti pagadalan, naarikap ti matana diay lalaki nga immuli iti entablado itattay. Nagtakderda nga agina iti saan unay nga asideg iti ayan ti lalaki. Nakasanggir daytoy iti nalabbaga a kotse. Adda kasasaona a kulot, natayag ken napudaw a babai. Naguapo ti lalaki. No kasano kinaguapona iti adayo, mas pay iti asideg. Nagatiddog ti kurimatmatna  a nangpapintas iti singkit a matana. Addaan ti natangos nga agong. Nasiputanna daytoy a nagisem. Nalabbaga ti bibigna ken addaan ti napupuraw a ngipen.

“Kabsatna siguro daydiay a babai,” napaisem a nagpanunot. “Ni, dakkel ti tiannan ti babai. Kabulanannan!”

Binayabayna ti inana a rimmuar. Nagawiddan.

IDI makasangpetda iti pagtaenganda, napalalo a ragsak ti inangna. Nakaisem daytoy. Limmag-an ti riknana iti nakitana ngem apagapaman laeng. Nakarikna iti buteng.

Intugaw ni Magda iti sirok ti mangga. Panpanunotenna no kasanona nga ibaga ken ni inangna a saan a nairaman iti listaan ti nagturpos ni Rica.  Nagsennaay.

Saanna a nalapdan nga agarubos ti luana. Nakarkaro a nasakit ken nadagsen ti riknana no saanna a maisangit.

“No ammok la koma!” naitanamitimna.

Adda dapak ti saka a nangngegna. Dagus a pinunasna ti luana. Kinitana ti inana. Nakaisem daytoy ngem idi simmango ni Magda, kasla ubing a nagpasugnod ti naipinta iti rupana.

“Agsangsangitka kadi, anakko?”

“H-haan, inang!” nagtigerger ti bosesna.

“Kaduaennak man ngarud a mapan gumatang ti mapansit ta baka bigla a sumangpet ni adingmo,” insao ti inana.

Din naaluadan ni Magda ti riknana. Inarakupna ti inana. Naganug-og iti barukong ni inangna. Insangitna ti sakit a marikriknana. Insangitna ti asina iti inana. Insangitna ti rigat a marikriknana.

“Inang, awanen! Narsuod amin a kalikagumtan a pagbalinan ni ading.”

“A-ania ti kayatmo a sawen?”

“Saan a nairaman ti nagan ni ading kadagiti nagturpos!”

Narikna ni Magda a nagkapsut ti datin a nakapsut a bagi ni inangna. Naglusdoy daytoy ngem saanna nga inibbatan ti panangarakupna. Nagpaarayat ket impanda iti asideg nga ospital.

NAPALABAS ti dua lawas, sangsanguenna ti inangna. Miningminganna ti rupa. Anian a lamuyot ti kudilna ita! Tatta la a naisem daytoy. Pimmudaw payen daytoy ta mano nga aldaw a haan a naibabad iti tengnga ti init. Ngem ita, silaw ti kandilan ti pakaibabbabadannan. Kimuttong pay daytoy.

“Nagun-oden ni inang ti nabayagen nga arapaapna, ti malasatna ti rigat tapno maisuotnan ti puraw nga bestida a nakipet kaniana!” naiyarasaasna.

Ita, gudson payen ti pagid-iddaanna. Naaribungbongan pay ti sabong ti aglawlaw ti katrena. Tengnga ti aldaw ngem kasla rabii ti pinagkitana, ta nangisit metten amin nga aglawlawna.

Rimmuar iti balayda. Idi,  iti sirok laeng ti mangga ti ayan ti linong ngem tatta, adda bassit sapawnan. Intuloyna iti nagna. Nakadanon iti sirok ti mangga. Nataldiapanna ti niyog.

“Kunada a ti tao, kasla niyog ti katibker,” naitanamitimna.

“Manang?” adda nagsao iti likudanna.  Simmango iti naggapuan ti timek. Naklaat iti naipasabat iti matana.

        (Maigibusto)