: Ti nalabaga ken ti nangisit (Umuna a paset) | Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰

Ti nalabaga ken ti nangisit (Umuna a paset)

"MAYSA manen a pulitiko ti pinapatay dagiti di pay nabigbig a tattao bayat ti panagkampaniana iti Barangay Antonio. Isu ni Noel Luday a tumartaray a kas mayor iti ili ti San Senatra.”

Iniddep a dagus ni Magda ti radio kalpasan a nangegna dayta a sinao ti reporter. “Anian a gasat ti maysa a pulitiko,” napanunotna. Nakarikna iti kebba iti barukongna idi maarikap ti matana ti panio nga adda idiay rabaw ti katrena. Nagin-inayad a nagna nga immasideg iti katrena. Intugawna. Miningminganna ti nalabbaga a nangparugit iti puraw a panio.

“Haanak a madanagan ta bassit laeng ti naimaldit a rugit iti panio,” nautobna.

Inwarasna ti panagkitana iti uneg ti siledna. Pinidutna ti nakunes a panio sa napan nagtugaw  iti bangko ti asideg iti tawa. Inukradna ti panio.

“Bassit laeng dayta a rugit. Awanto ti makaammo iti  gapuna no apay nga narugitan daytoy puraw a panio. Awanto…”

Nataldiapanna ti inana a nakarukob nga agiruruot iti tengnga ti taltalon nga asideg iti balayda. Saanna a nalapdan ti panagarubos ti luana  ket natedtedan iti batog ti nalabbaga a naimaldit iti panyo. Nagdumog  ket nagtigerger a nakakita iti nagwarasen a nalabbaga a naimaldit iti panio. Pinunasna ti luana. Kinunesna ti panio. Saan a napnek. Inukradna manen ti panio ket nakarikna iti napalalo a danag nga arig la marba ti barukongna. Nakitana ngamin nga immadu ti nagtudiktudik a naimantsa a nalabbaga iti puraw a panio gapu ta nabasa idi kinunesna daytoy.

Kinupinna a nasayaat ti panio. Timmakder. Tinurongna ti aparador. Linuktanna ket indulinna ti panio iti nagbabaetan ti badbadona. Inserrana. Tinurongna ti lamisaan nga ayan ti bagna. Inwarna ti napuskol a sobre. Linuktanna.

“10,000!” napaisem a nagpanunot. “10,000, sukat ti maysa a dara!” naiyarasaasna.

“Magda!” agpappaparaw a timek ti nangegna a naggapu iti uneg ti balayda. Timek a nangpatibker iti pakinakemna.

Wen, isu ti ina ni Magda, ni Caring. Ti laeng inana ti mangbibiag iti pamiliada. Agbasbasa iti siudad ti maymaysa a kabsatna, ni Rica. Nangato ti ambision ti adingna isu pinalubosanda nga agbasa iti adayo ken nangato a pagadalan iti laksid iti pitak a pakailumlumlomanda.

Saan a nagtuloy iti kolehio ni Magda tapno laeng makabasa ti adingna. Tinulonganna laengen ti inana a mangpabasa iti adingna. Aglaklako ti sigarilio ni Magda idiay terminal ti bus. Ken ti amada? Nabayagdan a linipat ta sipud pay ubbingda nga agkabsat, saandan a narikna ti ayat ti maysa nga ama. Pimmanaw daytoy idi sikog pay la ti inada ni Rica, ken dua metten idi ti tawen ni Magda.

“Wen, inang, umayakon!” insungbat ni Magda iti yaawag ti inana.

Inbulsana ti kuarta. Dagus a rimmuar iti siledna. Nadanonna iti kusinada ti inana a nakatallikud nga agug-uggot iti saluyot a pangaldawda nga agina.

“Inang?” naisaona.

Tinaliaw ti inana. Anian a pannakaasina idi makitana ti kumutkuttong a bagi ti inana, iti kasla kape a kudilna ken iti pumurawen a buokna. Linapdanna nga agtinnag ti luana. Dina kayat a makita ti inana ti pinagsangitna.

“Adda kadi ibagam, anakko?”

Dagus a nagsubli ti panunotna idi mangngegna ti nainayad a sao ti inana, a pakadlawan ti napalalo a rigat ken bannog.

“I-inang,” dinukotna iti bulsana iti kuarta. Innalana ti ima ni inangna. Nagkirsangen a dakulap, ken arig kasla nakoloran iti nangisit ti kukona. Inparabawna ti kuarta iti rabaw ti dakulap ni inangna. Madina payen maiyukrad ti ramayna nga agtigtigerger gapu iti rigatna nga agtaltalon.

“Kaano ngata nga agsubli ti dati a kapudaw, kapintas ken kaisem ni inang?” naitanamitimna.

“Nangalaam ti kastoy kadakkel a gatad?”

“K-kua, inang, bimmulodak iti gayyemko. Nadamagko ngamin a  masapul ni Rica iti kuarta ita. Isu dayta. Idulinyo ti 5,000 ken dagus met a ipaw-ityo dayta nabati ken ni ading.”

“Agyamanak, nakkong, ta addaka latta a katulongak a mangpapaadal iti kabsatmo. Anayekto a dakkel nga utang kaniam daytoy.”

Ad-adda a dimmagsen ti barukong ni Magda idi makitana nga aglua ti inana. Immanges iti nauneg tapno malappedanna met ti agsangit.

Inarakupna iti nairut ti inana. Pinunasna ti lua nga agay-ayus iti nakirsang ken nakuretret a rupa ti inana. Tanda dayta ti bales ti init a pagbabbabadanna iti inaldaw.

“No malpasak a makalako iti sigarilio idiay terminal ti bus, apankayto igatangan ti bestidayo. Ken ania tattan… Lunes, singko ti mabilang iti bulan ti Marso. Saanta nga ibagbaga ken ni Rica nga umatendarta iti panagturposna inton Biernes. Mayatkayo inang?”

“Mayatak, anakko! Mayatak la unay!” napnuan gagar nga  insungbat ti inana.

Anian a naglag-an ti barukong ni Magda a makakita iti inana a nakaragragsak. Nakaragragsak ti inana a nakangngeg nga agturposen ti kabsatna. Uray no adda ngisitngisitnan ti ngipenna.

Uppat a tawen ti napalabasen. Agturpos met laengen ti kabsatna. Arig uppat a tawen met a saanda a nakita ni Rica ta saan nga agaw-awid daytoy ta nangina ti plete.

“Iyalaannak man ti badok idiay aparador, nakkong, ta agsukatak ket nabasaak iti ling-et, ta ituloyko ti agluto,” baon ni inangna.

Immuneg iti siled ni Magda. Linuktanna ti aparador. Napuskol a puraw a sobre ti simmungad iti matana. Innalana sananto linuktan. Nagkaling-etan a pimmudot ni Magda idi makitana a kuarta ti linaonna. Binilangna.

“12,000 ti bilangna!” naiyarasaasna. “Nangalaan ni inang ti kastoy a gatad? ”

       (Adda tuloyna)