Ti Pagbubutngan nga Uleg iti Bantay Tara-Tara

Salaysay ni Jose Edwin S. Sajonia
Kas insalaysay ni Mrs. Natividad Ramirez-Somejo
(Umuna iti dua a paset)

TAWEN 1950s. Awan ti pilpilien daydi Tata Antero Somejo nga asawa ni Nana Idad (Natividad Ramirez-Somejo) a tiempo nga ipapanda panaganup ta bassit met laeng ti umana ken manakem metten dagiti ubbingna a mangipastor kadagiti dinguenda a mapanawanda.
Saan a problema ti pagipastoran ta naraber ti lakubda a turod iti Purok Ulayos a lugarda a maysa kadagiti sitio ti Bario Maradodon; siam a kilometro a desdes ti karayan ti dalan agingga iti Poblasion, iti asideg ti kabambantayan iti daya-nga-amianan a paset iti ili a Cabugao, Ilocos Sur. Anien ti kaaduan a maimula a pagay. Panagkali ti kamangeg, buga ken ube no kainitna ti obra ti tao ken agkarot met ti aramidenda no katudona ken kapigsa ti ayus ti karayan a pagiyuperanda.

Agsipud ta nasamek pay la dagiti bakir a nanglikmut ti aglawlaw, maay-ayo dagiti agindeg kas ken ni Tata Antero a mapan aganup ti billit, banias, sunggo, abuyo, musang, alingo ken ugsa. Manmano nga awan ti maanupanna a para taraonda, pauraga, padigo iti kabagian ken kaarruba wenno pindangenda nga isukat iti bagas, dalangdang nga ikan wenno udang idiay Cagayan nga ayan dagiti agbibiahe a kabagianda.

Iti panaglabas ti tawen, nasanay ni Tata Antero nga aganup ken pumaltog. Ngem rimmasay metten ti maanupan iti asidegda ta adu met ti padana nga aganup.

Malaksid nga agusarda iti paltog (rebolber ken atiddog) iti panaganupda, agipakatda pay iti silo ken patungkab ( namitsaan a nalabaga ti kolorna a kasla prutas a maimula iti daga a bumtak no ngalngalen ti ayup no agsubsob). No makaalada kadagitoy ket isu pay a magunggonada.

Pasaray pay makasalawda iti beklat iti bakir ket iyawidda nga ipadawat kadagiti mayat a mangsida.

Maysa nga aldaw, plinano da Tata Antero ken uppat a kakaduana nga agkabannuag a dumayo ken mapan aganup idiay Bantay Tara-tara, ti bantay a nagbedngan ti Bantay Gidday ken Bario Catucdaan. Agdindinamag ti bantay nga ayuyang dagiti nabubun-as nga ugsa ken alingo gapu ta manmano ti mayat a sumrek nga aganup ditoy. Misterio ngamin ti ipapatay dagiti mangnganup a simmang-at iti nasao a bantay ta masuspetsa a rinanggasan ida ti dakkel nga uleg nga agap-apon iti bantay. Idi damo ket napagkamalianda a beklat ngem saan kano met nga agpulipol no di kumagat. Sumagmamanon ti naipadamag a kinagat ti pagbutbutngan nga uleg a puon ti nakatayanda!

Ngem nabileg ti pakinakem ni Tata Antero a mapan agganup iti nasao a bantay. Kenkuana, pammutbuteng a sarsarita laeng kenkuana tapno agamakda a mapan aganup iti daytoy a bantay. Ti panagsisinnikat dagiti agindeg iti asideg ti bantay ti suspetsana a gapu iti narasay a mapan aganup iti Bantay Tara-tara.

Nakuna kano ni Tata Antero ken ni baketna: “No maigasatanmi, adu ti matgedak ta adu ti nagorder iti tapa nga alingo ken ugsa kaniak.”

Ngem linapdan ni Nana Idad ti asawana. “Itantanmo pay dayta a planom, lakay, ta Semana Santan no lawasna,” kinuna ti baket.

“Kumuttongton dagidiay ugsa, baket,” inyangaw kano ni Tata Antero.

Daytan ti naudi nga aldaw a nakapatang ni Nana Idad ni Tata Antero.

(Adda tuloyna)