sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ti Panagilibro

Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis
(Umuna a paset)

ITI PAKASARITAAN ti Kurditan Samtoy, saan a matallikudan nga adun kadagiti sinurat ti nailibro. Kaaduan kadagitoy ti naipablaak nga umuna iti dyornal, magasin wenno news magasin. Mangipakita no kasano ti panangipateg ni Ilokano iti lengguahena. Dagitoy a nailibro, mabalin a mayulogto iti sabali a lengguahe ket ipamatmatna a saan gayam a paudi ti Literatura Ilokana iti Literatura iti Sangalubongan.

Ket kas mannurat, saan laeng a mannaniw, arapaap ti tunggal maysa a mailibro ti gapuananna. Iti pannakailibro dagitoy, para kenkuana, nagbalinen wenno naan-anayen ti kinamannuratna. Adda pay ngarud nalatak nga ang-angaw (no kasta man) a mabalinmo kanon ti matay wenno maibala iti kanion no addan putotmo (a lalaki), nakapagmula ken nakapatanorkan kadagiti kayo, ken makailibro kadagiti sinurat.

Ket daytoy panagilibro ti nagbalin nga arapaapko idi agdamdamoak pay la nga agsurat ken makaipablaak. Nga idi damo, kasla suntok sa buwan ta nagrigat ti makaipablaak iti magasin. Adu a sinurat (daniw ken sarita) ti nagsubli a napakuyogan, ken saan, iti komentario ti editor. Kinunkunak iti bagik, saanak siguro a nayanak a mannurat/mannaniw. Awan ngarud ti namnamak a makailibro.

Ta di kad’ kinuna ni Florus: Poeta nascitur non fit. Mayanak kano ti maysa a mannaniw, saan a maaramid.

Ngem diak nalaka a naupay. Tinungpalko ti sangkadugdog dagiti lektiurer kadagiti tinabunuak a kombension: basa, surat, basa, surat, basa, surat….

Dayta kano ti sikreto ti maysa a nalaing a mannurat.

Ken uray payen nalaing a mannurat, saanna a maisina ti bagina kadayta a sikreto. Agtultuloy latta nga agbasa kadagiti gapuanan/sinurat dagiti sabali nga autor—aglalo kadagiti ganggannaet. Ken uray payen kadagiti kanunumuan a kabaddungalanna. Iti panagbasabasana, adda la nga adda magamsawna nga ared-ed ti balitok a mabalinnanto latta nga usaren iti panagsuratna.

Diak la masinunuo no asino a bangolan a mannurat ti nagkuna nga idi karugrugina nga agsurat, mabasana amin uray dagiti naibungon iti tuyo kada tinapa. Adda la kano nga adda mapidutna a mausarna iti panagsuratna.

Ken saan kadi a pagaammotayo nga iti panagbasabasa, saan laeng a bumaknang ti kapadasantayo no di ket manayonan pay dagiti ammotayo. Ditoy a makasagangtayo iti mabalin a baro pay laeng a teknik a mabalin a yusartayo iti panagsurattayo.

Adun a malalaki a mannurat iti Ilokano ti naitampok iti pedestal ti balligi gapu iti awan sardayda a nagbasabasa ken nagsuratsurat. Wen, awan sardayna a proseso. Agtultuloy a panagbiahe iti lubong ti Literatura. Amindan, saanda a napaay. Nagun-odda ti kinalikagumanda kas mannurat. Nailibro, naam-ammo dagiti sinuratda a dagiti dadduma, maus-usar payen dagitoy iti pagadalan.

Dagitoy a naballigian a pakasaritaan ti nagbalin a paratignayko bayat ti pananggun-odko ti arapaapko nga agbalin a mannurat. Maumanto la ni Apo Editor, kinunkunak payen.

Iti udina, rimmuar met laeng ti umuna a saritak iti Bannawag, ti Daklis, idi Nobiembre 24, 1997. Napalalo ti ragsakko idi. Malagipko la unay nga inis-isemandak idi iti kaserak idiay Tuguegarao ta urayko la inlagtolagto ti ragsakko.

Diak la ketdi ngarud napuotan ti bagik a nagpabatil-patong (luto ti pansit nga am-ammo unay iti Tuguegarao, saan pay a siudad idi). Nupay pagaammok a saan met a dakkel ti bayad ti sinurat babaen ti istoria daydi angkel Roland Pe. Urata (mannurat iti Bannawag a kabsat ti agdama a presidente ti GUMIL Filipinas a ni angkel Arthur P. Urata, Sr.) a nangbaybayabay ken nangisungsong kaniak iti Gumil.

Naikkanak ngarud iti paratignay nga ituloyko ti agarapaap. Kinalbitnak manen ti arapaapko a makailibro iti gapuanak. Ngem anian ta iti saritaanmi nga agkakabaddungalan, saan a madakdakamat dayta. Adda daydi pannakadakamatna ngem anian a pannakadismaya. Gasut a ribu gayam ti isaganam no kayatmo ti makailibro.

Nagdakkelen! kinunkunami. Pangalaan ngarud ni mangurkuranges a mannurat iti kasta a kantidad?

Wen, kasta kano a talaga. Kasano, awan kano a printing press ti agawat iti mayimprenta a libro a nababbaba ngem 1,000 a kopia. Ibaga lattan a sangagasut (P100) ti kababaan a kota ti maysa a libro. Di pay ket sangagasut a ribu daytan? Kasanon no napuskol bassit ti iruar a libro?

Ket limmidem ti pannakatungpal ti arapaapko a makailibro.

(Adda tuloyna)