Ti panagpipili iti Dingolandia (Umuna a paset)

ADDA taripnong iti Dingolandia. Naawis amin nga ayup nga agnaed dita. Saksianda ti panagsinnupanget iti kapanunotan da Baboy ken Buaya. Da Baboy ken Buaya ti aglaban iti kinapangulo iti lugarda.

Kas nakaisigudan, sakbay a maangay ti panagpipili, makalawas sakbay dayta, maisayangkat ti panagtataripnong a pagsawan dagiti agngayangay iti kangrunaan a posision iti Dingolandia.

Napno ti Dap-ayan ti Dingolandia. Awan ti naglangan kadagiti nadumaduma a klase ti ayup nga agnanaed iti lugar. Itay pay a tumagarida. Tunggal maysa, adda itantandudona a kandidato. Awan mayat nga agpaabak iti rason no apay a ni Buaya wenno ni Baboy ti pilina.

“Aw-aw-aw!” insakuntip ni Aso. “Nagbayag metten a mangrugi.”

“Kokak! Kokak! Kokak!” insungbat ni Tukak. “Awan kano pay ni Buaya!”

“Kabunggoyna la ketdi dagiti aliporesna!” inlibbi ni Kannaway a nakabatay iti bukot ni Nuang. “Uray kitaenyo, sangareprep dagiti kaduana!

“Kanayon a kasta ti entradana,” inlibbi ni Alutiit a nakakapet iti tugay ti Dap-ayan. Kaabayna da Ipis, Abal-abal ken Simmawa.

Pudno, uray la napataldiap dagiti ayup iti isusungad ni Buaya. Timmakdangda iti waig iti likudan ti Dap-ayan. Kadua ni Buaya da Banias, Uleg, Bannagaw, Kali, Bao, Dangandangan, Ngilaw ken Lamok a konsehalna. Ken dagiti pasurotda.

Adda lawlawa ti Dingolandia isu a walo ti konsehal a mapili a kadua ti Pangulo nga agtakem iti tallo a tawen.

“Naimbag nga agsapayo amin, kailian,” nakatangtangig ni Buaya a nangipalawlaw ti panagkitana. “Agyamanak iti kaaddayo. Mangipakita dayta a napateg la unay a mangngeganyo ti pagtaktakderanmi nga umay manen agpaidasig kadakayo.”

“Mailayonka manen, madaydayaw a Buaya,” inlaaw ni Alibut.

“Namnamaek a kasta, kakailian,” kasla napagustuan a baed ni Buaya. “Iti kasta, maituloytayo ti panagdur-as.”

“Panagdur-as?” inkalbit ni Karnero ken ni Manok. “Iti agdua dekadan a panagtakemna, nga impasublatna iti asawana idi, awan met unay ti nagbalbaliwan ti lugartayo! Pui!”

“Tagarim!” inkusilap ni Manok. “’Ton kuan mangngegnaka dagiti pasurotna!”

Nagpasango ni Nuang a panglakayen iti Dingolandia. Pormal a linuktanna ti programa.

“Ita, awagak ni Buaya,” kinuna ni Nuang kalpasanna, “tapno ibuksilanna koma ti pagtakderanna iti isyu ti panagkunniber.”

Nagtalna dagiti ayup idi agpasango ni Buaya. Uray la magunggon ti entablado idi sumagpat dita.

“Umuna man pay, kablaawankayo amin, kakabsatko nga ayup,” impalawlaw ni Buaya ti panagkitana, “iti naimbag nga agsapa.” Isem nga isem.

Inyuna da Banias ken Uleg ti nagpalakpak. Simmurot dagiti dadduma.

“Agbiag ti mapangnamnamaan a lider!” inriaw da Lamok ken Ngilaw.

Pinagkalma ni Buaya ti tallaong. “Korupsion,” kinunana, “iti kaano man, awan dayta iti bokubolariotayo. Kasta metten dagiti kakaduak. Iti nabayagen a panagserbimi kadakayo, nakitayo met ngatan no napanan dagiti kuarta ti Dingolandia. Ipalawlawyo laeng ti panagkitayo, kailian.”

Inawagan met ni Nuang ni Baboy a nagsayaat ti panagdengngegna iti bangir a paset ti entablado. Kaduana dagiti katiketna a da Tangad, Martines, Perperroka, Abaleng, Baka, Ar-aro, Pusa ken Sunggo.

Nangablaaw met ni Baboy. “Pudno la unay a ti korupsion ti kangrunaan a mangidagem iti maysa a lugar,” kinunana. “Dagiti namnamaen a pagimbagan ti kaaduan, mapan laeng iti bulsa dagiti agum. Ket daytoy ti kayatko a mapaksiat ditoy Dingolandia!”

Saanen a nagpabatubat ni Buaya. “No agsasaoka,” kinusilapnna ni Baboy, “kasla inalmenak ti kuarta ti lugar. Tantanangem ti agsasao!”

“Awan ti kinunak a kasta!”

“Ngem siak ti agdama a pangulo. Kayatna ngarud a sawen, siak ti pangpangngegam!”

Naggukgok ni Baboy. “Nasilianka met laengen, diretsuekon. Napanan ti nasurok a sangagasut a riwriw a pondo ti Dingolandia?”

Immingar ni Buaya. “Saanmo a makita dagiti baro a lugan nga agserserbi iti Dingolandia? Adda dita ‘tay ambulansiayup tapno nadaras a maipan iti pagagasan dagiti masaksakit. Adda dita ‘tay para kolekta ti basura; adda pay dita ti lugan dagiti para bantay iti lugar tapno darasda a makamatan dagiti agbasakbasak iti Dingolandia.”

“Kaano pay dagita a lugan?” saan a nagpakigtot ni Baboy. “Uray pay ibagatay’ a baro, saan a kasta kadakkel ti maigatang kadagita.”

“Saan laeng met a dagita ti napanan ti pondo. Pasueldo kadagiti empleado. Kalsada, rangtay ken dagiti pasdek-pagbasaan,” nakatadtadem ti panangmingming ni Buaya ken ni Baboy. Kasla kayatna a kittaben nga alun-onen daytoy.

Nagngilangil laeng ni Baboy. Kinitana ti tallaong. “Patgek a taga-Dingolandia,” kinunana, “iti unos ti tallo tawen manen a naglabas, adda kadi nakitayo a baro a kalsada kada rangtay a naipatakder?”

Rimsua ti anabaab. “Awan! Awan a pulos! Sinsinan a pannakarepeyr, a, ‘su!” inkulipagpag ni Dalag.

“’Diay la bassit a rangtay a mapan iti palasio ni Buaya ti kaipatpatakder!” insalasala ni Lawlawigan. Natured nga agsao ta mamin-anona met laeng a tarayan ni Buaya no mapagpungtotna.

“Diyo ketdi yamanen ta adda dagita a proyektomi!” insagpawen ni Uleg a permi ti panangpaatiddogna iti dilana.

Kimmaro ti anabaab.

Nagpatnga ni Nuang ket pinagsardengna dagiti padana nga ayup. Timmalna ti tallaong.

Naituloy ti diskusion. Ngem kimmaro a kimmaro ti sinnungbat da Buaya ken Baboy ta saan nga ammo ni Buaya ti isungsungbatna kadagiti saludsod ni Baboy.

Nasiripdan ti siribmi, nakuna ni Buaya iti panunotna. Kinissiimanna dagiti kaduana.

“Putdekon daytoy a patangan,” idi kuan ta kinuna ni Nuang a pagtamedan ti amin iti kinapakumbabana. “Total nangngegtayon ti pagtaktakderan dagiti agpapili a lidertayo, adda kadatayon no asino ti pilientayo nga agtakem.”

Nawara ti tallaong. Alisto dagiti ayup a nagsubli iti pagobraanda.

Ken iti balbalayda. Tunggal nagkuyog, saan a maliklikan ti panaginnistoriada.

“Gayyem,” kinuna ni Gurami ken ni Tilapia a kaduana a simmalog iti alog, “asino ngay ti kayatko a mangidaulo kadatayo?”

“Ni Baboy, gayyem,” awan sawsawir a kinuna ni Tilapia. “Naumaakon ken ni Buaya. Nasuroken a duapulo a tawen nga iggemda ti turay. Ngem kaskasdi nga awan ti nagbalbaliwan ti Dingolandia. Kimmaro ketdi. Agrarairan ti maiparit nga agas. Ket ammotayon no asino ti adda iti likudan daytoy. Adun ti nadadael a kakabsat.”

“Hustoka, gayyem. In-inutendatayo nga iluod tapno is-isudanton ditoy Dingolandia.”

“Matnag itan iti trono ni Buaya ken dagiti kaduana. Nakapatangko ti dadduma a kalugarantayo. Maymaysa ti ibagbagada. Masapul kano a mangabaruanantay iti pangulo.”

“Rumbeng la unay a kasta ti mapasamak.”

(ADDA TULOYNA)