Ti Paskua ken ni Manong Dex

Sarita ni Jobert M. Pacnis

 

KUNADA: Paskua ti kararambakan iti biag ni Kristiano. Ngem saan nga umanamong ni Manong Dex.

Binangon ni Manong Dex ti biagna, ti pamiliana, nga addaan iti narimat nga arapaap nga agbalin daytoy a pagwadan, ‘tay pamilia a saan man nga isu ti makuna a baknang ngem addaan iti talna, kappia ken ayat iti nagbabaetan ti tunggal kameng.

Ta mamati unay ni Manong Dex a mangrugi amin iti pagtaengan ti nasayaat a pagbanagan ti ubing iti masakbayan. Ania man a dakes a maturong dagiti annak, basol ket basol latta ti nagannak.

Dayta la unay ti saan a kayat ni Manong Dex a mapasamak iti agbalin nga annakda iti asawana.  Saan metten, a, a kas kenkuana a nagbalin a parikut dagiti dadakkelna.

Ket manipud naasawa ni Manong Dex ni Manang Iliang nga aglaklako iti tilapia iti ilida, saannan a sinimsiman ti arak a pannakadanumna idi baro pay laeng aglalo no kasta a malpasen ti panangipasadana iti traysikel a tinintinnagan dagiti nagannak kenkuana.

Ti ammo idi ni Uliteg Itong nga amana, saanen nga agbalbaliw ni Manong Dex iti kinaasseng wenno kinabartekerona. Agbalin lattan daytoy a dagensenda nga agassawa.

Ti ammo met ni Ikit Charing ket ilaklakayen ti anakda ti bisiona ket saanen a maasawaan. Ta asino ti mayat nga agsebba iti er-er? Asino a babai ti mangala iti bato nga ituktokna iti bukodna nga ulo?

“Dika ket koma urnongen dagita masapulam,” sangkakuna idi ni Uliteg Itong ken ni Manong Dex. “Saganaam ti masakbayam, anakko.”

“Ania ketdin ni tatang, ‘ya,” aleng-aleng laeng a sungbat ni Manong Dex. “Agas laeng ti bambannog ti panagassengko. Sa maysa, kuna ‘diay nabasak a kolum ti maysa a financial advocate a ‘pay yourself first.’ Su a daytoy…”

“Ay, lunga’, sabali ti nagawatam ti kayatna a sawen!” inkatos kenkuana ni Uliteg Itong. “Balinsuek a talaga ti panagut-utekmo! Nagbasaka met iti kunak ket…”

Nalpas ni Manong Dex ti Edukasion iti CSU-Sanchez Mira campus. Nakapamitlon a nageksam iti LET ngem awan latta ti gasatna. Isu a kinaykayatnan ti nagtraysikel.

“Saan a para kaniak ti panagisuro,” kinunkunana.

“Sa pay la ngarud inleppasmo ti nagbasa?” insumra ni Uliteg Itong.

“Ket kunak ngarud no isunto ti mangipallangatok kaniak, tatang.”

“Ammom met la gayam a ti adal ti mangingato iti tao? Sapay ngarud a dimo usaren ‘ta ulom?”

“Nakababainen, tatang, ta nakapamitloakon a nageksam. Isu a bay-amon…”

“Laglag!”

“Saan nga amin a nakaadal, tatang, ket nagballigi iti biag. Ken saan met nga amin a di nakaadal ket agbalin lattan a nakakaasi ti panagbiagna. Aduda dagiti agbalballigi nga am-ammotayo a di man la pulos dimmap-aw iti kolehio.”

“Anian a panagrasrasonmo!”

“Wen, tatang. No saan a para kaniak ti panagisuro wenno diak man maikurri ti inadalko, saan a dita ti pagpatinggaan ti biag. Addanto dagiti annakko a tarabayek a mabalin a mangingatonto iti panagbiagmi.”

“Lusngi! Annak? Asino ngarud ita ti mayat a putotam no kasta ti idiarmo?”

“Addanto, tatang. Sangpetannakto ti nakem ket addanto met laeng mayat kaniak.”

Kadagiti padana a drayber a nakasursuro nga aginom ni Manong Dex. Adda paksulda a videoke bar iti sango ti kamposanto iti Centro Dos. No adda kawadwadan ti napasadana, pasaray mangipasuli kadagiti babbai iti dayta a bar.

Ngem naisardeng amin dagitoy nga aramid ni Manong Dex idi naam-ammona ni Manang Iliang a sukina a pasahero no kasta a mapan agangkat daytoy iti tagilakona idiay Brgy. Namuac.

Inauna iti pito a tawen ni Manang Iliang iti tawen ni Manong Dex a tallopulo idi damoda ti agam-ammo.

Ngem saan a nagbalin a tiped iti panaginnassideg ti riknada. Uray in-inauna ni Manang Iliang, saan a bimdeng ni Manong Dex iti riknana. Dina man ammo ta kasla ketdin adda kurang ti aginaldaw a panagpasadana no saanna a mailugan ni Manang Iliang. Agingga a nagbalin a regular ti panangsuksukonna daytoy iti balayda.

In-inut a nagassideg ti riknada. Kas kadagiti teleserye, wenno iti kunada a ‘to shortcut the story,’ nagkagasatan da Manang Iliang ken Manong Dex.

“Bro, adda baro a putahe idiay Linecs’,” sangkakuna dagiti pada ni Manong Dex a traysikel drayber idi naigaluten ken ni Manang Iliang.

Nga ammo lattan ni Manong Dex ti kayatda a sawen. Ngem isemanna laeng idi dagiti kabaddungalanna. Ta saanna man nga ammo, ni lattan Manang Iliang ti turong ti biagna— banag a nasayaat la unay. Pagwadan nga asawa, dayta ti sangkakunada kenkuana. Inidianna payen a naminpinsan ti aginom iti nasanger.

“Maikapiska, a, bro, no kastam laeng,” naynay nga ikantiawda kenkuana. “Maminsantay’ laeng nga agbiag, no agkapuykapuyka, saan nga agbalin a naragsak ti biagmo.”

Ngem dida latta a mapilit ni Manong Dex a mangsubli kadagiti aramidna idi baro pay laeng. Ta dina man ammo ti naknakanna ta agsipud naasawana ni Manang Iliang, kasla metten marunaw nga asin a makaaramid iti biddut. Sinangpetan ti nakem, dayta ti ammona.

Agingga a dimmanon payen a binirngasanda iti ‘Bonifacio.’ Andres wenno ‘ander de saya.’ Ngem ania koma? Ti napateg ken ni Manong Dex, awan pagkunaan ti asawana ken dagiti nakaikamanganna.

“Bibiangda koma?” ilibbi laeng ni Manong Dex no kasta a maidanon kenkuana dagiti sasao. “Ti napateg, ar-aramidek ti nasayaat para iti pamiliak.”

Ket dita a napaneknekanna a pudno gayam ti kunada a no kinalbitnakan ti panagbalbaliw, wenno ‘tay kuna dagiti dadduma a ‘sinangpetannakan iti nakem’, saanmon a mapagkedkedan pay. Kasla adda orasion daytoy a mangibalud kenka.

Naaddaan iti anak da Manang Iliang ken Manong Dex kalpasan ti dua a tawen. Ad-adda manen a simmalukag ni Manong Dex. No nakapsut ti biahe, mapan makitegged iti talon. Wenno agmulamula iti sangkadissuan a bangkagda iti amianan ti balayda.

“No ngamin yeksammo pay maminsan?” kinuna manen ni Uliteg Itong kenkuana iti naminsan.

“Addan tawenko, ‘tang,” insungbatna laeng. “Sa diakto la ketdi makastrek a dagus ta adu pay dagiti nakapila nga aplikante. Lumbesto ti edadkon, a, tapno at least ket makasangapulo ket lima a tawenak pay sakbay nga agretiroak. Saandakton a kayat iti Sistema. Kunak met idi a saan siguro a para kaniak ti panagisuro.”

Isu a naminpinsanen nga intanem ni Manong Dex ti panagbalinna a mistro.

“Ti anakkonto lattan ti agbalin a mistro,” sangkakunana. Ngem ketdi, kenkuana, no anianto ti kayat dagiti annakda a kurso, isunto ti masurot. Narigat no pakibibiangan ida.

(Adda tuloyna)