sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ti Sarita iti Literatura Ilokana

Sinursuran: Kolum ni Jobert M. Pacnis

(TULOYNA)

Maysa ni kamannurat Johmar R. Alvarez, mannursuro iti Aparri West National High School ken premiado a mannurat, kadagiti nagtured a nangiposte iti arisitna kadaytoy a sarita. Kastoy man ti kunana:

Dagiti Dumadara iti Purok Nagukritan ni JBM: the TALE of PROPHECY, WISDOM and GOLD

Iti bukodko a panangtingiting iti daytoy a sarita, makunak a saan a MAGIC REALISM daytoy ta awan met ti elemento ti mahika ditoy: awan ti hokus pokus a napasamak. Nalawag ketdi a ti pundasion ti sarita ket dagiti estoria iti Biblia lalo dagiti maipapan kadagiti padto wenno paltiing ken pannusa nga inyetnag ti Dios iti Daan a Tulag. Kas koma idi nagtudo ti uraro, dudon, tukak iti pagarian ti Ehipto; naibaon dagiti adu nga uleg nga agkagat kadagiti nagtalaw nga Israelita manipud iti Ehipto, ken dadduma pay.

Ket gapu ta kunaek a Bible-based, nabalanse ngarud ti REALISMO ken ti SUPERNATURALISMO wenno KINADATDATLAG iti sarita. Kayatna a sawen a mabalin a mapasamak met a talaga daytoy.

Ti Paltiing/Padto

Impakaammo ti dumadara ken Nato nga “Addanto panawen a tumakdang dagiti ikan iti purok(yo).” Iti umuna, bassit a libro a naala ni Nato iti uneg ti tian ti dumadara, naisurat: “Adda parabur kadagiti amin a mingmingam.” Ken iti maikadua bassit a libro: “Agbiagto dagiti masirib iti kinasirib.”

Ti Sirib/Kinasirib

Gapu ta nababa unay ti adal ti Nato (dina pay nalpas ti Grado Uno), dina ammo a basaen ti naisurat. Iti napnuan regget ken pagus a tarigagayna a mangawat iti nailanad iti librito, inkagumaanna ti nagadal babaen ti disnudo a papanna panagpaisuro iti dati a maestrana, ni Maestra Miring a retirado payen. Ken pampanunoten pay unay ti inyunay-unay ti dumadara nga ipakaammona kadagiti umili wenno lumugar ti paltiingna. Ket nagbalin a nasaririt ni Nato; nagangayanna, namuli pay ti essemna a nangadal iti Nasantuan a Kasuratan. Naluktan ti “laingna.”

Ket impakaammona ti mensahe ti dumadara.Saan a namati dagiti lumugar iti daldalaw-aten ti ubing –nga ibagbagada payen a bagtit— agingga a dimteng ti pasamak. Nagangayanna, napaneknekan dagiti lumugar ti kinaagpayso ti amin.

Kadagiti pakasaritaan iti Biblia lalo ti pannakadutok, pannakapili dagiti profeta ti Dios, saan a dagiti nangangato—kangangatuan, natatan-ok –katatan-okan ken nalalaing—kalalaingan a tattao dagiti pinili ti Dios no di ket dagiti kanunumuan iti biag—a kas mismo ken Jesus. No adda man ubing, isu dayta ni Samuel.

Iti daytoy a pakaseknan, maitutop la unay met ti sibubukel a karakter ni Nato. Nagtultuloy ti napasnek a panangadal ti ubing iti Biblia a nakamulian ti “sirib-Biblia.”

Kas pamuon a pannakaanag, naipakita ti kinapateg ti adal, saririt ken sirib.

Ti Gameng (Gold)

Nangisangbay dagiti dumadara iti gameng kadagiti “dadduma a lumugar” ta saan met amin ket napagasatan a nakaala iti kinabaknang iti uneg dagiti dumadara a kas iti pamilia ni Nato. Nangisangbay dagitoy a gameng iti riribuk ken krimen iti lugar. Nagtalinaed dagiti bimmaknang nga awanan puso; dagiti di bimmaknang, nalmesda iti apal ken panagem.Rimsua ti kinadakes.Impakitana ditoy a ti “kuarta ti ramut ti amin a kinadakes.”

(Inton asidegen ti pannakaukom, nariribukto ti lubong, agtalinaedto dagiti di mamati a dakes, uray maikasaba kadakuada ti Nasantuan nga Ebanghelio, didanto pulos ipangpangag; agtalinaedto a naimbag dagiti mamati… kastoyto ti mapasamak inton maudi nga al-aldaw. Kastoy man ti immapay iti panunotko kas maripirip met iti libro ti Paltiing.)

Natay dagiti nagannak ni Nato a dida nakaraman iti nam-ay. Saan met a bimmaknang ti pamilia ni Nato ta saan nga inadipen ti pusona kadagiti namaterialan a banag. Ti pudpudno a GAMENGna – ti dua a BASSIT A LIBRO—ti KINASIRIB.

Nasamay ti pannakabalanse dagitoy a tallo a RAMEN iti sarita. Kasla kape a 3-in-1!

MAYSAAK kadagiti agraraem iti kabaelan ni Mang Joel B. Manuel nga agsurat iti sarita. Naidumduma dagiti sursuratenna, iti panangay-ayamna kadagiti pasamak, ken karakterna ken setting dagiti saritana. Nabileg ti pannakaiparang ti kontekstualisasion ta uray kadagiti scifi-na, dimo marikna ti kinaganggannaet. Namnamsek pay iti simbolismo ken kaipapanan dagiti saritana.

Daytoy Dagiti Dumadara iti Purok Nagukritan, ti makunak laeng a nagkamtudanna (para kaniak laeng met) ket ti nausar nga estilo. Napuro unay—iti panagriknak—ti kina-narrative ti sarita.Mamatiak a ti epektibo a panagestoria ket saanmo nga ibaga no di ket iparangmo.

(Adda tuloyna)