sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ti Sarita iti Literatura Ilokana

Sinursuran:  Kolum ni Jobert M. Pacnis

(Tuloyna)

 

Ituloytayo a nanamen ti patangan tapno ad-adda a makaadaltayo. Kastoy met ti nakuna ni Aragon:

 

 

Kadagiti sinurat ni Nabokov, impausona met ti metafiction ngem iti komplikado a wagas wenno estilo. Dayta eksena nga imparangmo (ni Tabag ti kayatna a sawen) ket kasla ‚Äėtay metafictive scene iti nobela a ‚ÄúPhilippine Jungle Energy Cafe‚ÄĚ ni Krip Yuson. Agiinum met nga agpapatang maipapan iti history ken literatura dagiti Philippine heroes kaduada dagiti sikat a writers a sibibiag ken natayen ket adda met sadiay nga agmirmiron ti autor. Ket, wen, nasagsag unayen dagita simsimbolismo ti Biblia ken mitolohia (nangruna ti Greco-Roman) ta nagum-umaanen dagita da Hidalgo ken Duque. Siguro no agsurattayo pay iti kakastoy, daytay met, a, fresh, saanen a Bible wenno Greek mythology ti usarentayon. Padasentayo met ti new age ken lower mythologies.Agadawtayo met kas pagarigan iti Koran, Bhagavad Gita kdp pati kadagiti makunkuna a lost books ken gospels a di nairaman iti Bible kas koma iti gospel ni Judas, gospel ni Maria Magdalene, kdp.

 

Iti pannakadakamat ti Biblia, kas ninamnama, nagbalin a nabara dagiti simmaruno a patangan.Addaan ti tunggal maysa iti napintek a kapanunotan. Ngem ketdi, saan a daytoy ti namagsisina kadagiti mannurat. Ta kadakuada, napateg la unay dayta panagpipinnadigo iti ideya.

 

Agingga a kinuna ni Tabag:

 

Kaniak, saan ken diak metten ipadron dagiti suratek iti biag ni Kristo. Ti suratek ket istoria dagiti ilokano. Ta no am-amirisek, dagiti Ilokano values ket medio saan a kapada ti Christian values. Umuna, nasalimetmettayo nga Ilokano. Kuna ni Kristo ket itedmo amin a kinabaknangmo tapno makagtengka iti langit. Maikadua, saantayo a managpakawan a puli. No nakabasol ti anak, medio hard-tayo. Ti Kristiano, no tungpaennaka ti kalabanmo, ipatungpam pay ti bangir a pingpingmo. No batuendaka iti bato, batuem met iti tinapay.

 

Addada pay dadduma a christian values a no ar-arigen, saan a swak iti kultura dagiti Ilokano. Kas nadakamatko iti maysa a thread, saan koma a kasta ti pannakasurat dagiti sarita wenno nobela nga Ilokano. A kankanayon nga ipadpadrontayo iti biag ni Kristo. Wenno iti Biblia. Wenno iti Old Testament. Kultura dagiti Judio ken Kristiano dayta. Saan a talaga a kultura nga Ilokano.

 

Para kaniak, dagiti koma sarita ken nobela nga Ilokano ket agparang koma a genuine a kultura dagiti Ilokano. Nupay adda met Ilokano christians kada Ilokano muslims a sarita kada nobela‚ÄĒ istoria dagiti kakastoy a pamilia, oks laeng met.

 

Wen, natan-ok a Tao wenno Dios ni Kristo. Ket nakasaysayaat ti pakasaritaanna. Ket saanko siguro a pasurotan ti istoriana para iti sarita ken nobelak.

 

‚ĶIdinto a dagiti istoriatayo (sarita, nobela, daniw) koma ket istoria a nakail-Ilokano. Padasentayo a palabsan dagiti sinurat da Kafka kada Marquez kada Murakami, Kundera, Bolano, etc ket saan met a nakapadron iti biag ni Cristo ken iti Biblia ‚ÄĒ nupay makabirokka siempre kadagiti christian values kadagiti sinuratda.¬†Amangan no dayta ti mangigawgawid iti panagdur-as ti Literatura Ilokano, dayta angot-simbaan a talugadingna.

 

Wen, aya? Ngem sabagay, napateg latta met dagitoy a sarita para iti panakapagtalinaed ti akem ni mannurat a mangkalbit/mangpadur-as iti panagbiag dagiti agbasbasa.  Kas kuna met laeng ni Tabag:

 

Pammaneknek daytoy a patangan a saan siguro iti biangmi, kas maysa kadagiti kameng ti Bannawag, ti ayanna no apay nga isu la nga isu dagiti sarita a mabasbasatayo. Adda kadatayo amin a mannurat nga Ilokano. A kaaduanna mas trip-da latta ti biblical, christ-centered, greco-roman based, inspired a sinurat. Saan ket a panangbukitkit a nasayaat no ania wenno asino ni Ilokano koma a para kaniak ni Ilokano ket saan a Kristiano a kararua no di ket Ilokano.

 

Makapnek, pagadalan a patangan iti social media. Dagitoy ti masapul iti Literaturatayo tapno makalbit ti rikna ni mannurat nga Ilokano a mangpadur-as pay iti literaturana wenno iti panagsuratna.

 

Ket sapay la koma, ka-Sinursuran ta nakasursuroka met. Wenno nakulding ta riknam ket ad-addan nga ipategmo ti bukodmo a lengguahe. Ania ti ammotayo, iti masakbayan, maysaka metten kadagiti tangtangaden dagiti agbasbasa!#