Ti Saudisation ken dagiti Pinoy

Salaysay ni Jobert M. Pacnis

(Umuna a paset)

 

NAGBALIN  a ramen ti damag itay nabiit maipanggep kadagiti kailiantayo idiay Jeddah (Saudi Arabia). Agarup dua ribuda nga agtitikkuong iti asideg ti konsuladatayo iti nasao a pagilian. Ta apay ngay a kasta?

Iti pammilin ti Ari ti pagilian, kayatna a dalusan ti iturayanna kadagiti saan a dokumentado nga agtrabtrabaho ditoy. Patiliwnanton dagiti puli a di kompleto dagiti papelesna. Ngarud, madalanan daytoy a pammilin dagiti kailiantayo a makunkuna nga undocumented OFWs. Pagaammotayo met nga adu kadakuada ti kastoy iti uray sadino man a paset ti lubong.

Irony ti mapaspasamak, no intay’ kitaen. Am-ammo dagiti Pinoy a kaimbagan/kasayaatan a trabahador gapu iti anep, anus, pulido, ken kaawan reklamoda a mangiringpas iti/kadagiti akemda. Ngem adu met latta kadakuada dagiti saan a legal ti kaaddada iti ballasiw-taaw.

Ti nakas-ang ita, marigatanen dagitoy a kailiantayo iti nagdudupodopanda gapu iti kinailet ti disso, kinabara, ken kinaawan ti naan-anay a suplay kadagiti kangrunaan a masapsapul a kas iti taraon, agas, ken pagturogan.

Nupay kasta, makita latta met ti kinabalitok ti panagpuspuso dagiti dadduma a kailiantayo. Aduda a volunteer a mangipapaay iti panawen, rekursosda tapno laeng di agbisin, marigatan dagitoy a kailiantayo idiay Jeddah. Uray pay pakaisaldaan ti karadkadda no maminsan.

Maysa ngamin a volunteer ti nagpunaw kabayatan ti pannangtedna iti tulong kadagiti umilitayo. Napasamak daytoy iti sobra a pudot sadiay. Anianto laengen no dumtengen ti panawen ti sandstorm?  Kinapudnona, nakataptapoken no kasta a yanginna bassit.

Agserbi daytoy a pagteng a kas kalbit kadagiti agpangpanggep nga agtrabaho iti abroad. Kitaenda koma a nasayaat no legal met laeng ti iseserrekda iti pagilian a kayatda a panggedan. Saan a gapu ta nasayaat ti diaya ket awatendan uray dida aglasat iti umno a proseso. Ta kas pagsasao, adda latta pagpatinggaan/pannakasukal ti madi nga aramid.

Kitaentayo laengen dagiti nasao a kailiantayo a gumawgawawa ita iti tulong tapno makaawiddan ditoy pagiliantayo. Simrekda iti pagilian ti Saudi Arabia iti di umisu a proseso. Nagtrabahoda dita iti nabayag. Nagakupda iti kuwarta (kas pagsasaotayo a nabati). Ninanamda ti nam-ay a bunga ti kinasaldetda. Ngem ita, pagtalawenen ida ti Ari.

No apay a kasta, gapu ta kayaten nga ipatungpal ti Ari ti makunkuna a Saudisation.

Ania daytoy a Saudisation?

Addang daytoy ti Ari ti Saudi nga agpanggep a mangted iti prioridad kadagiti umilina a maikkan iti panggedan. Tapno mapasamak a kasta, masapul a maipangpangruna dagiti umili a maiserrek iti trabaho sakbay a dagiti ganggannaet a pakaibilangantayo.

Ngarud, tapno daras a maipatungpal dayta, masapul ti adu a trabaho a maparnuay. Maysa a pamuspusan, ti pannakatiliw, pannakamulta, pannakapagawid dagiti “kolorum” a mangmangged.

Kadagiti umili ti Saudi, dakkel daytoy nga addang ti gobiernoda para iti pagimbaganda. Agasem, kas inkannawag ni King Abdullah idi tawen 2011, mapan a $130 bilion ti gastuenda tapno laeng maikkanda iti trabaho dagiti umilida. Saan ngarud nga asi-asi daytoy nga addang ti Ari para iti pagimbagan dagiti iturayanna.

Iti napalabas a 15 a bulan, mapanen a 800,000 a sabali a puli a mangmangged ti na-expatriate (napagawid) sipud narugian daytoy a linteg. 200,000 kadagitoy ket itay laeng umuna a tallo a bulan kadaytoy a tawen. Agdagup kano itan iti 9.4 milion dagiti mangmangged a napagawid sipud naipatungpal ti naiget a linteg ti Saudisation.

(Adda tuloyna)