sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Ti umuna a kaso ti bayrus iti ilimi

NO kastoy latta a nasukirtayo, saan a bumurong, addanton met kaso ti bayrus ditoy lugartayo.

Dayta ti inkabulkabol ni Apong Sabas iti dayta a panaggapuna iti bangkag ket sangsanguenna manen ti pagpatarantana a lambanog iti sirok ti mangga.

Nasaona dayta saan a gapu kadagiti mapalpaliiwna idiay plasa wenno ili. Kas maysa a senior citizen metten, maparitan la unay a rummuarummuar.

Ngem ketdi gapu kadagiti makitkitana iti aglawlawna a mismo.

Kas ammotayon, bangkag laeng ti ‘yan ni Apong Sabas. Nagaget. Adu ti mulana a natnateng. Iti panangtamtamingna kadagitoy, mapalpaliiwna dagiti aglabas iti igid ti alad. Ditoy ngamin ti dalan ti tao nga agpabaybay. Adu nga ubbing, agtutubo ken grupo dagiti tao ti mapalpalabasna. Awan kano ti suotda a peysmas ken saan a maob-obserbar ti makunkuna a social distancing.

Ken permi a ragragsakda a kasla man awan daytoy sangsanguen a parikut iti bayrus!

Ken maysa, mayis-istoriak kenkuana a kasta met laeng ti kapaliiwak idiay plasa iti pappapanko panagudong. Nakarelrelaks ti kaaduan. Saanda met nga agsusuot iti facemask. Awan ti makunkuna a social distancing.

Iti nasurok nga uppat a bulan a kaaddan ti bayrus iti pagilian, makaangeskami latta met iti nalukay. Zero case pay laeng iti ilimi. Kinapudnona, iti sibubukel a probinsia, maysa-dua, kasta la ti kaso. A dagus met laeng nga agnegatibo ti resultada kalpasan ti panagdalanda kadagiti protocols.

Sapay ta agtalinaed a kastoy ti ilitayo, kunkuna idi ni Apong Sabas— a ti kaawan ti kaso ti nagpositibo iti bayrus ti kayatna a sawen. Naimas pay laeng ti agbiag, ala, uray adu ti pakarikutan kadagiti mulimol a lidertayo, inayonna pay.

Ngem nagbaliw ti pul-oy ti angin idi mangrugin a mapagawid dagiti LSIs (locally stranded individuals). Gapu dayta iti programa ti maysa a senador. Immadu nga immadu dagiti nagpositibo kadagiti probinsia.

A pakaibilangan dagiti probinsia iti Tanap ti Cagayan.

Simmaknap ti panagraira ti bayrus iti probinsiami. Immadu nga immadu dagiti ili nga adda nagpositibona iti bayrus. Immasideg nga immasideg iti ilimi. Agingga napalawlawankamin.

Yad-adayom, Apo, nga umay met ti bayrus iti ilimi, kasta payen ti post dagiti kailian a lumablabas iti wall-ko.

Ngem idi pay laeng, ammok nga addanto latta pannakastrek ti bayrus iti ilimi. Ta kas nakunakon, adu latta dagiti nasukir. Saanda a sumursurot kadagiti protocols.

Ken addada maal-alimadamadmin a maipuspuslit wenno mailiblibas nga LSIs. Mailusotda kadagiti tsekpoint. Pagdaksanna, saanda nga agdiretso kadagiti quarantine facilities no makasangpetda. Wenno uray la koma no ag-home quarantine-da.

Diak ammo no apay nga adda makalusot a kakailian a kasta.

Ngem ni Apong Sabas, yisemna laeng: Pera-pera lang ‘yan, kas kunada iti Tagalog…

Maysa pay a nakapanunotak iti kasta, ti kinapudno a kasla awanda iti quarantine facility dagiti LSI a simmangpet. Nawayada met a rummuar iti “nakaibaludanda.” Mapanda kano pay makagatang kadagiti masapsapulda iti plasa. Awan pay ngamin dua gasut a metro ti kaadayoda ditoy.

Nagbalin ngarud a nabara nga isyu daytoy iti ilimi. Awan kano ti kinapudno dayta. Idinto nga ipetteng met dagiti agindeg iti asideg ti quarantine area a makitkitada dagiti LSI a ruar a ruar tapno agpaangin iti baybay sadanto mapan aggatang kadagiti kasapulanda.

No ania man ti agpayso, sigurado nga awan ti asino man a maseknan a mangpuor iti bukodna a balay wenno pagtaengan.

Apagserrek ti bulan Agosto, damag nga adda manen nagpositibo iti maikadua nga ili iti lauden ti ilimi. LSI-da. Nailusotda laeng babaen iti pribado a lugan nga inabanganda. Naimbag laeng ta nasigudan ti nasao nga ili ti isasangpetda.

Ti nakadayyeg kadakami, ti nagwaras nga incident report kalpasanna. Segun iti drayber ti pribado a lugan a nangitulod kadagiti dua, adda pay dua a kaduada a naidissaag iti ilimi. Dina kano masinunuo no ania a paset ti ilimi ti nangitulodanna ta saan met a taga-ditoy Tanap. Rinentaanda laeng a nagluganan.

Nagkuti dagiti maseknan nga opisial ket tinuntunda, babaen ti tulong ti barangay, dagiti dua a nailusot iti ilimi. No nagpositibo dagiti nakalugananda, mabalin a naakaranda met.

Dagus a nasapulan no asino dagitoy dua nga LSI a nailusot iti ilimi a di nagdiretso iti quarantine facility. Kasano, apagsangpetna pay laeng, nagwarawaran. Dinan pinampanunot dagiti nakapulapolna. Kinapudnona, napan payen nakiinninuman ken nakiminatay. Sa nakipanabon.

Dagus a na-swab test. Ket iti dayta nga Agosto 3, naammuan a positibo iti bayrus. Dagus a na-swab test met dagiti kabbalayna. Ken ti tinuntonda a kaduana iti kabangibangda a bario.

Nagnegatibo ti kaduana. Dagiti met kabbalayna, awan pay ti pormal a resulta agingga a masursurat daytoy.

Iti dayta a kaaddan ti positibo iti ilimi, aglalaok a reaksion ti simngay. Pinabasolda dagiti adda iti tsekpoint a sumrek iti ilimi. Apay kano a nalusotanda ida?

Ngem dagus a rimmuar ti kinapudno idi napagdamagan ti nagpositibo. Inaklonna a nailusotda. A nagnada iti makunkuna a backdoor. Gapu ta ammoda nga awan ti umisu a papelda, ken dida kayat ti makwarantin, pinapagnada ti luganda iti secondary road iti daya iti nagbedngan ti Aparri ken Ballesteros nga ilimi. Sa timpuarda iti mismo a barioda.

Nagbalin pay a nabara ti sinnungbat iti FB. Imbagbagada a selfish ti nasao a kailian. Mangirurumen. Dina pinampanunot dagiti mabalin a maakaranna. Ammona met a protocol ti panag-quarantine ngem no apay a dina sinurot. Uray home quarantine la koma!

Kadagiti komento, naammuak no sadino dayta a nakiminatayanna. Ay, ket urayak la napanganga. Ta ti ammok, iti mismo a barangayda dayta a nakiminatayanna ken nakisugalanna. Kasano, iti met nagsardenganmi a natayan idi adda napananmi nga agassawa.

Agosto 1 dayta. Nagsukdalak kadagiti bunga ti marunggi iti sango ti balay. Ken nagburas ni baket iti bunga dagiti dadduma a natengmi. Panggepmi ngamin a bisitaen ken sagutan ti maestrami idi iti hayskul. Masaksakit daytoy ket naisapa payen ti panagretirona. Dua a tawen koma pay sakbay a makuna a senior citizen.

Iti kallabes, kanayon nga agkomento kadagiti natnateng a post-ko. Lakuak kano man ta pagaayatna ti kappuros a nateng. Ammok dayta ta sangkakunanan idi isursuronakami nga uray salad laeng nga uggot ti kammotit ti pammigatna, umanayen. Naragsaken.

Isu a napanunotmi ken ni baket a sagutan yantangay aginaldaw met nga adda sangkasidaan a map-apitmi kadagiti mulami.

Iti ipapanmi iti balay ti maestrami, adda minatay iti kalsada iti sangoda. Naokupar daytoy (secondary road) a kas pagsusugalan. Agsapa dayta a papanmi ngem adu pay laeng dagiti agsusugal a nadanonmi. Aglalanay dagiti matada. Naammuanmi idi agtanoy nga agpatpatnag gayam ti sugal.

Iti ipapagnami dita, nakapulapolmi dagiti nakaar-ariwawa nga agsusugal. Awan ti suotda a facemask ken awan a pulos ti social distancing.

Ket dita kano ti nakisugalan ti nagpositibo iti ilimi!

Dagus nga inammok no kaano ti isasangpetda iti ilimi. Naammuak nga iti dayta nga umuna nga aldaw ti Agosto.

Nakaangeskami nga agassawa iti nalukay. Nasapa ti papanmi isasarungkar iti maestrami. No simmangpet iti Agosto 1, saanna met ngata a nagdiretsuan ti napan nakiminatay! Mabalin nga iti malmalemna wenno iti rabii dayta nga aldaw!

Iti nagsasanggala a reaksion iti FB, maitugotan ti pannakasemsem dagiti kailianmi. Ngem adda met latta nangikalukag iti nasao nga LSI. A siempre, dagiti kabagianna. Imbagbaga dagitoy nga awan kano met pay ti resulta ti swab test. Apay a kasta laengen ti pannakapabasol ti nasao a tao?

Makapaisem a makapasuron daytoy a paset. Kayatda pay laeng nga allilawen dagiti umili idinto a mismo a naggapu iti municipal health office ti pakaammo. Sa inruar payen ti page ti probinsia iti FB ti kinatao ti umuna a positibo iti bayrus iti ilimi.

Kinunada pay a di kano rumbeng a pabasolen wenno pagsasawan ti biktima ta sakit dayta. Dina nagay-ayatan. Rumbeng ketdi nga idawdawatan iti kaasi tapno malusotanna.

Wen, pudno dayta a banag. Ngem saan a dayta ti punto. Dina sinurot ti protocols. Kayatna a rimbawan ti linteg. Kayatna nga ipakita a nalaing. A nasirib ta linusotanna pay dagiti tsekpoint.

Ita ta nagpositibo, maibabawina ngarud dagiti mabalin a naakaranna?

Iti pannakasursurat daytoy, agtultuloy latta ti contact tracing kadagiti nakapulapolna. Ken pannaka-swab test dagitoy.

Kabayatanna, naisubli manen ti kinaiget ti panagbantay iti ilimi. Saan laengen nga iti kangrunaan a pagserkan ti adda tsekpointna. Nagbalin manen nga aktibo ti tunggal barangay. Iti agdama, lockdown ti barangay a nagtaudan ti biktima.

Pimmudnon, wen, ti nakuna ni Apong sabas. Gapu dayta iti kinasukir. Kinasukir ti maysa a kailian!

Sapay koma laeng, idawdawatmi, nga awan unay ti naakaranna.

Ita ta addan umuna a kaso ti nagpositibo iti bayrus iti ilimi, nadlawak ketdi a kasla timmalna ti kaaduan. Awan manen dagiti adu a pasalsali kadagiti kalkalsada. Naka-facemask dagiti masabat iti palengke.

Daytoy a laban ita iti agdama, laban ti tunggal maysa. No addanto pay laeng met nasukir a kailian, saan ket saanto a maparmek ti bayrus! Kas iti di pannakaparmek ti korupsion iti gobierno. Di kadi, Philhealth?