Tres Tarukoy (Maudi a paset)

Sarita ni Rilo A. Bedo

 

“Ania dagiti maisagana, Apong?”

“Tallo a karurayan, ‘tay bumalasang. Ken tallo met la a bilog.”

“Kasano ti pamay-an, Apong?”

“Saan a taga-ditoy solaryo dagiti napasaktan ni lakaymo. Dayo laeng. Masapul ngarud nga iti pagnaedanda ti pagatangan.”

“Sadino dayta, Apong?”

“Iti bugbugtong a puon ti barakbak iti nagbedngan ti barangayyo ken ti barangaymi, iti asideg ti baybay.”

“Asino ngarud ti agatang, Apong?”

“Siak. Ken masapul nga awan ti makaammo kadaytoy. Ta baka no masukal ket ad-addan a di agimbag ni Illongmo.”

“No dayta ti rumbeng, Apong, matungpal…”

“Ngem pangalaantay’ ngarud iti mayatang, Baket?” kinita ni Illong ni baketna.

“Saankan nga agsao dita, Lakay. Siakon ti makaammo. Kaano ngarud ti panagatang, Apong?”

“Iti alas tres ti malem ‘ton bigat. Umaykonto alaen iti alas dos dagiti masapsapul. Siakton ti agaramid iti sarukang. Dika agdanag, ‘Basang, agimbag ni lakaymo.”

NASAPA a nagbirok ni Iniang iti mayatang iti kabigatanna. Nakayaman ta nakasapul met a dagus. Isuna laeng ta adda nginnginana.

Agpayso, iti agalas dos iti malem, addan ni Lakay Teody a mangala kadagiti tallo a manok ken tallo a bilog. Pimmanaw met la a dagus apaman a naalana dagitoy. Masapul kano nga addan iti pagidissuanna ti atang iti eksakto alas tres.

Timmakder ni Illong iti iddana idi agalas kuatron. Namles.

“Apay, papanam?” sinaludsod ni Iniang a nakakita kenkuana.

“Mayaten ti bagbagik, Baket,” insungbatna. “Nakapudnoak sa. Nalaing gayam ni Lakay Teody.”

“Sikanto met la ngamin ti di mamatpati kenkuana.”

“Mamatiak itan, Baket.”

“Apay ngarud a nakasukatka?”

“Agpagnapagnaak laeng, Baket. Kayatko ti lumang-ab iti presko nga angin. Nagrigat gayam ti nakapupok laeng.”

“Dika ngarud umad-adayo, a, baka mabignatka.”

Daras a limmias iti kabalbalayan ni Illong idi dinan makita ni baketna. Nagdiretso iti saritaanda ken ni Lakay Teody a pagkitaan.

Naisem ti lakay a nadanonna iti kinuna daytoy a pagatanganna. Iggemna dagiti mayatang.

“Dinaka met laeng nasiputan ni baketmo?” sinaludsod daytoy kenkuana a mangigis ti isemna. Nagparang dagiti taltallon a ngipenna a pinamaris-kunig ti mama.

“Saan, Apong.”

Innala ti lakay ti maysa a bilog ken ti maysa kadagiti manok. “Innakon,” kinunana kalpasanna. “Agaluadka no masukalannaka…”

Wais daytoy, Apong, kinuna laengen ni Illong ta intarengtengen ti lakay ti pimmanaw. Nagdiretso metten iti paksolda nga agaatanud.

Nginurungorda a dagus dagiti insangpetna a mapulotan. Saan pay a nagburek ti lutlutuenda, rinugiandan ti nagitangad.

“Kunak man no awanen ti manokyo, ‘Tanud?” inunton ni tanudna a Sabas.

“Awan met a talagan, ‘Tanud,” kinunana.

“Nangalaam ngarud kadagiti sinentensiaantayo?” insiat ni Narding ti linaon ti basona. Nagkakamakam ti tilmonna.

“Wais atoy, ‘Tanud,” intudona ti pispisna.

“Dimo kuna a sinibrongmo?”

“Diak ugali ti kasta, ‘Tanud,” kinunana. Ket inestoriana ti sibubukel a pasamak.

Bimtak ti katawada.

Agalas otson iti rabii idi makaawid ni Illong. Pinasabtan a dagus ni Iniang iti sao.

“Dayta ti masakit?” inkusilap daytoy. “Usarem payen dagiti di-katatawan mapagustuam laeng ti raasyo iti arak a Tres Tarukoy!”

“Niah ti hayatmoh a shawen?”

“Dika man agindidiammo dita. Ammokon a siniribannak laeng! No inggatangko koma iti agserbi kadagiti ubbing diay ginastosko iti pannakapaadda ti ‘inyatangmo’ iti sarukangyo a Tres Tarukoy, di kad’ nasayaat la unay. Ngem, maysaka met a duldog!”

Uray la napakiet ni Illong. Nagalisto ketdin ti pannakabukingna.

Saaanen a nagun-uni. Inyiladna lattan iti salas ta saan a palubosan ni Iniang nga atagenna.

Nariing ni Illong a nasakit ti tianna iti kabigatanna

“Bakettt!!!” impukkawna. “Tulongannak!” Agtiritir payen iti sakitna.

“Apay?” maar-arakattot ni Iniang nga immasideg kenkuana. Naggapu daytoy iti kosina. Nakasukaten a mapan mangged iti labada.

Imbagana ti marikriknana.

Ngem iniseman laeng ni Iniang. “Ayna, Illong, kimmita daytan,” kinunana. “Dinakon maballikog pay. Nakasaganan ti kanem. Mangankanto lattan.”

“Baket …”

“Aysus, awanen, naibusen ti karurayan ditoy Aguinaldo. Dikan agartista pay dita. Innakon.”

Napadiwig laengen ni Illong iti sakit a marikriknana.#