Tres Tarukoy (Umuna a paset)

Sarita ni Rilo A. Bedo

 

KASLA bimtak a bomba idi panawen ti Maikadua a Gubat iti Sangalubongan iti panagdengngeg ni Illong iti naipasabat a timek ni Iniang a baketna kadayta a panagawidna iti balayda. Agsagsagad iti paraangan a nasangpetanna.

“Simmangsangpetka pay laeng, laglag!” inkiraud daytoy kenkuana. Iyagyagyagna ti sagad.

“Ania ketdin ni baket,” gay-atenna koma a siketen ni baketna ngem dagus a nagwagteng daytoy. Nakudkodna laengen ti ulona.

“Ania pay ti oras, ha?” kumanalbuong latta ti boses ni baketna.

Saan lattan a nagtimtimek ni Illong. Nagpakosina. Itay pay nga agwelwelga dagiti tarakenna.

“Awan pay naluto, Don Illong!” sinurot gayam ni Iniang.

“Apayen? Ania la ti kinuamon a di nagluto?” isuna met ti nakapungtot.

“Dinak man pagsawan iti kasta ta dikanto ket pakuldiasan dita! Apay, adda intedmo, ‘ya, a maigatang iti maluto?”

“’Tay tangdanmo a nagsikka ‘di kalman?”

“Daydiay ti namnamaem, Don Illong?” adda naibuyog a pait iti sungbat ni Iniang. “Mano met laengen? Inggatangkon, a,  iti pinangrabiimi kadagiti dua a putotmo. Sa pandesal nga impabulonda iti kape sakbay a napanda nagbasa. Adda pay ita?”

Nangemkem. Addad’ta manen ti ikkis dagiti agwelwelga iti boksitna. Naapirasna ti kunam lan’ uppat a bulan a sikogna.

“Naggapuam kadi manen, aya, a suli ti lubong… ha?”

“Dika man dita! ‘Ton kuan, pinanawankan! Dayta la agngiwngiwat ti paglaingam!” insungbatna.

“Di pumanawka no isut’ kunam, Don Illong! Ti kunam, agpakpakaasiak a dinakami panawan? Saan pay laeng! No dimo kayat ti makangngeg iti sao, aglimpioka!”

Saanen a nagun-uni ni Illong. Kinautna ti agkupkuplaten a petakana ket inyaonna ti nabukel a beinte a pesos.

“’Ka man ngarud gumatang iti payless ta naimbag la nga igupen!” indulnona ti kuarta iti rupa ni baketna.

“Sikat’ mabisin, di mapankan!” saan nga inawat ni Iniang ti kuarta. “Dimo pay sinungbatan diay saludsodko. Napnapanam kunak!”

“’Diay ‘yan da ‘Tanud Sabas,” intugaw ni Illong iti agir-irigen a bangko iti abay ti lamisaanda.

“Nagpatpatnagka laengen idiay?”

“Nagbertdi ngarud ‘diay putotna…”

“Inyadum la unayen ti imminum isu a dikan nakaawid?”

“’Nia pay koma? Pilitek pay koma ti bagik nga agawid? No adda napasamakko dita dalan ngay?”

“Di gunggonam!” indayamudom ni Iniang. “Dayta ket ti kunak ta no mapaayusanen iti nasanger ‘ta karabukobyo a Tres Tarukoy, diyon ammo ti agsardeng!”

Addayta manen ti kagurgurana a birngasda nga agaatanud. Tres Tarukoy, namunganay iti bilangda nga agaatanud. Naisilpo dayta ‘tarukoy’ ta kasda kan’ la tarukoy a ti la agsapsapul ti abutda wenno paksolda no orasen ti panagiinumda.

Nupay madi iti panagdengngegna, saan lattan a nagtagtagari ni Illong. Basolna met ketdi, a. No apay met ngamin a nagpigsa ti awis ti arak kenkuana. Uray awan ti para iti pamiliana, adda la ketdi pammagustona iti raasna iti nasanger, ayos na ayos a kunada.

Nupay kasta ti panagsasao ni baketna, ay-ayatenna latta daytoy. Nalaing nga agremedio iti pagbiagda; nadungngo pay nga ina ken asawa aglalo idi kadendennada pay laeng– sangapulo ket liman a tawen ti napalabas. Sa maysa, adda met kupikop daytoy a kinalapsat. Ammona, adu ti umap-apal kenkuana a kabarangayanna. Ta agasem met ngamin ti kinatangsit ti barukong ni Iniang! Sa pay la nagsabang dagiti patongna ken nagsibetsibet ti pammagina. Coca-cola shape! Pangganakan a kunada. Disiotsoda laeng idi agkallaysada.

Ngem nagbalinen a mannanao ni Iniang idi masumok ni Illong ti aginum. Idi damo, naalumamay met pay laeng a pammagbaga wenno palagip ti ipapaay ni baketna. Ngem idi saanen a dumdumngeg ta nakaron ti panaginumna, ditan a nangrugi ti panangmasinggan ni Iniang kenkuana.

“’Lan, a, Baket, innakon igatangan,” inyay-ayona ken ni Iniang.

Ngem tinallikudan laeng ni baketna. Napannan intuloy ti obrana.

Agmamayo, tinurong ni Illong ti kantina ni Baket Isang iti tengnga ti purok, agarup dua a gasut a metro iti dayaenda. Dua kilo a bagas, maysa a sardinas, uppat nga itlog ken dua a noodles ti bitbitna a nagawid. Nangisaang a dagus apaman a nakasangpet. Ammona ngamin a dinan mabaon ni Iniang no napagpungtotnan daytoy.

Apaman a nakaluto, inayabanna ni baketna.

“Manganka lattan, Don Illong!” impukkaw a sungbat ni Iniang nga agibalbalaybayen iti paraangan. “Manganakto latta no kaykayatko. Adu pay ti obraek!”

(Adda tuloyna)