Footer

Truth is stranger than fiction

Salaysay Ni Melvin Bandonil

 

Truth is stranger than fiction. Pudno la unay dayta. Bunga laeng dagiti alikuteg a panunot dagiti fiction, idinto a ti kinapudno ket maysa a factual a naaramid nga awan ti laokna a pardaya. Naibasar iti facts, saan a bunga ti panunot—kastoy met laeng dagiti saosao, tsismis, dagiti nagiinnallawatan iti dila a nasurokan no di man nakissayan tapno laeng maaddaan iti saritaan wenno pagdadamagan iti gimong.

Ngem adda met dagiti pudno a napaspasamak a no panunoten a nalaing ket karkarna iti gagangay a mapaspasamak.

Kadagiti literatura ti pakabasaan laeng kadagiti ayup a nagbasol, naisaklang, nasentensiaan ken nadusa, kas iti impablaak ti Bannawag maipapan iti naidarum nga aso ti baket agsipud ta adu ti pinatayna a piek ken pamusian, ket iti pannakausig ti aso iti korte ti barangay, nasentensiaan a matay—ngem sakbay a maipaayda ti death penalty iti aso, simiagen daytoy ket saanen a nagparparang pay ta imbauden ti akintaraken a baket.

Ngem iti pudno a biag, mapasamak met gayam dagitoy, maysa a kinapudno a saan a laeng nga iti piksion a nagtalinaed dagitoy a karkarna a damag no di pay ket pudpudno a napasamak iti kagimongan; mangipaneknek nga ad-adda a karkarna ti kinapudno ngem ti piksion.

Kas ti napasamak sadiay Australia, maysa a kalding ti naakusaran iti vandalism ket pagmulmultaenda iti Aus$440 ti makintaraken. Naaktuan ngamin dagiti pulis ti kalding a mangmangan kadagiti sabong dagiti masetas iti sanguanan ti Museum of Contemporary Art sadiay Sydney, Australia. Iti pannakaidarum ti kalding, naguray iti ruar ti korte, ta saan met a mabalin nga iserrek iti uneg ti korte ti ayup kabayatan ti pangikalintegan ti abogadoda iti kasona. Wen, nangabogado met ti makintaraken tapno maikalintegan ti biangda.

Kiniddaw ti abogado a mawaswas ti kaso agsipud ta rumbeng koma a ti makintaraken ti maidarum a saan ket a ti ayup. Kuna ti hues nga inakseptarna a mangmangan ti ayup kadagiti sabong a nakita dagiti pulis ngem saan a nakakitaan iti makintaraken iti intension wenno panggep nga impanna ti tarakenna iti dayta a lugar a nakasalamaanda iti kalding. Awan ti basol ti makintaraken. Kasta met nga awan ti basol ti kalding ta saan a mabalin nga akusaran ti ayup iti linteg ti tao; ti makintaraken ti rumbeng a maidarum. Nawaswas ti kaso.

Sadiay met Bucharest, Romania, mas disiplinado dagiti balang nga aso ngem dagiti tattao! Ad-adda a manakem dagiti ayup ngem tao? Ta apay? Wen a, ta ammo dagiti balang nga aso a suroten ti linteg-trapiko ngem dagiti tattao. Dagiti tattao, uray no sadino lattan iti bumalballasiwanda isu nga adu dagiti maat-atalan, a dagiti dadduma isu iti pakatayanda. (Saan laeng a ti Romania, uray met iti Pilipinas.)

Iti maysa a documentary report ti telebision sadiay Romania, napaliiwda nga agsardeng dagiti balang nga aso sakbay iti zebra crossing wenno zebra lanes ket urayenda ti traffic lights signal sadanto bumallasiw. Karkarna a banag dytoy ta dagiti aso ti mangipakpakita iti umno nga ehemplo iti gimong!

No koma amin a tao ket tuladenda ti panagnaknakem dagiti balang nga aso (askal), awan koma ti madesgrasia a maatalan. Nanaknakem ti balang aso ngem tao? Nabangbangad ti tao ngem ti balang nga aso? Balang nga aso—awan ti makintaraken ken mangasikaso kadakuada ket addada lattan nga agbibiag iti langalang, kadagiti kalkalsada; in short, agbibiagda iti sariling sikap.

Iti lokal met a pakasaritaan, inreport ti rehional a telebision ken ti maysa radio station a natinggaw ti alingasngas-damag sadiay Badoc, Ilocos Norte a maysa a dakkel nga aso a kasla kadakkel ti urbon a baka ti agpatpatay kadagiti taraken a kalding.

Immuna a napasamak ti karkarna a damag sadiay Brgy. Lacuben. Lima dagiti taraken ni Elena Rafanan ti nawakwakan ti buksitda ken awanen ti lalaemda. Simmaruno nga immatake ti aso iti Barangay Saud, segun ken ni Tanod Contante Tolentino. Segun iti impormasion a nakalap ti radio station, adda manen pasamak a kastoy kadagiti kallabes a tiempo iti dadduma a barangay kas iti Brgy. Aring, Gabut ken Morong iti ili met laeng a Badoc ngem nagtalinaed a burburtia no siasino ti akin-aramid iti daytoy. (Basaen iti napalabas a police report ti Tawid News Magasin para iti kanayonan a damag.)

Ngem kadakami a biang, maysa a bunga ti alikuteg a panunot daytoyen. Awan ti makapaneknek kadagiti alegasion a maysa lobo wenno aswang ti akingapuanan, ta awan met ti kinapudnona ti aswang ta bunga laeng ti alikuteg a panunot dagiti Amerikano (basaen iti salaysay ni Christine Marie Versoza  nga “Apay nga Awan Aswang iti Ilocos”) a kas counter insurgency.

Ketdi maikalikagum iti panagsiput a nalaing dagiti adda dingona ta posible nga aramid met laeng ti tao dagiti dadduma a misterio—hoax. No dadduma, agalikuteg ti panunot no agsaraaw ti buksit nga agresulta ka dagiti karkarna (hoax) a damag.#