TUNGTONG-ARUBAYAN: Dinastia, nalaad a rupa ti politika ditoy pagilian

Idi bulan ti Hunio daytoy a tawen, naipasa ti Anti-Political Dynasty bill nga inesponsoran ni Senador Panfilo Lacson iti committee level iti Senado. Daytoy ti gakat a mangiparit iti pannakaipasdek ti dinastia ti politika ditoy pagilian.

Idi impasada ti gakat, awan ti uray maysa a binaliwan dagiti senador ket dagus pay ketdi nga inyendorsoda para iti deliberasion iti plenaria.

Imbatad pay ni Sen. Lacson a no maaprobaran ti nasao a gakat, maipakat iti sumaruno nga eleksion ken kadagiti sumarsaruno pay nga eleksion.

Ngem agingga ita ket awanen ti mangeg pay maipapan iti nasao a gakat. Mapapati a naisagaden daytoy iti suli kas iti napasamak kadagiti immun-una a gakat a mangiparit iti dinastia a politikal iti pagilian.

Sagudayen ngamin daytoy a gakat a maiparit kadagiti agassawa, dadakkel ken annak nga agtaray tapno isuda ti sumukat iti tumunggal maysa. Iparit pay ti gakat ti panagtaray nga aggiddan ti dua wenno ad-adu pay a tattao a nagtaud iti maymaysa a pamilia para iti mabutosan a puesto iti las-ud ti maymaysa a munisipalidad, siudad, district lehislatibo wenno iti probinsia. Kasta met a maparitan nga agtaray iti aniaman a puesto ti asawa, annak, asideg a kabagian ti maysa a nabutosan nga opisial iti nasional a puesto iti probinsiana wenno lehislatibo a distritona a nakairehistroanna a botante.

Kasapulan pay a mangipila ti maysa a kandidato iti nasapataan nga statement iti Commission on Elections nga awan ti agdama a agtuturay a kameng ti pamiliana, ama, ina, asawa, anakna a tumaray iti aniaman a pabutosan a puesto iti maymaysa a munisipalidad, siudad, distrito a lehislatibo ken/wenno iti probinsia. Umdasen a pakadiskualipikaan ti kandidato no mapudasdasan nga addaan iti politikal a dinastia a relasion iti asinoman nga incumbent nga agtuturay a tumaray iti aniaman nga elective position.

No patien dagiti senador ken uray dagiti agilinlintegtayo iti Kamara, paborda iti nasao a gakat ngem adu ti ag-inhibit a mangesponsor wenno mangbutos iti daytoy agsipud ta maseknanda. Iti nalawlawag a pannao, adda risiris iti interes. Ngamin, ditoy pagiliantayo, namirit dagiti politiko iti nasional a posision nga adda kameng ti pamiliada a nakatugaw iti puesto iti probinsia wenno ilida.

Isu a narigat a patien a pabor dagitoy nga agilinlinteg iti pannakaiparit ti political dynasty ditoy pagilian. Di pay ketdin kaarigna iti gerretenda ti tengngedda no bumutosda a pabor iti nasao a gakat?

Annugoten man wenno saan dagiti agilinlintegtayo, nalawlawag pay ngem iti init a saanda a kayat a maipasa daytoy a gakat tapno agbalin a linteg. Saantayo a mababalaw ida agsipud ta saanda la ketdi a kayat nga ibbatan ti turay ken bileg nga in-inut a pinapigsa ken pinarangpayada iti panagtulid ti panawen a kaaddada iti poder.

Nupay saan nga annugoten dagiti elective officials, kayarigan ti ili, siudad ken probinsiada ti maysa a pagarian a pinatakderda tapno iturayanda ken pagturayanto met dagiti sumarsaruno a kaputotanda. Pagsisinnublatanda ti turay. Madadaanda a mangkugtar iti asinoman nga agpanggep a mangsublat iti turay nga impasdekda a kas bukodda ken tagikuada.

Kasta ti kadakkel ti ramut ti dinastia a politikal iti pagiliantayo. Saan ngarud a nakakaskasdaaw no maiyaleng-aleng laeng ti gakat ni Sen. Lacson ken dagiti sabsabali pay a gakat a nga immun-una a naidatag iti Senado wenno iti Kamara a mangiparit iti political dynasty iti pagilian.

Iti masungad nga eleksion, agkaradap manen ti gamat ti politikal a dinastia kadagiti il-ili, probinsia, siudad ken uray iti nasional a pagrebbengan. Gapu iti saantayo a panagtimek ken kaawan ti panangitaltalektayo iti daytoy nga isyo iti napalabas, nagbalinen daytoy a nalaad a rupa ti politika iti pagiliantayo. Nasakit nga annugoten ngem ditoy pagilian, nakakawar dagiti umili iti panangituray iti sumagmamano laeng a pamilia gapu iti politikal a dinastia nga impasdekda.#