TUNGTONG-ARUBAYAN: Nakakaapal a Kinapudno (Umuna a paset)

Nakakaapal ti kinapudno dagiti dagiti agtuturay ken umili kadagiti kaarrubatayo a nasion iti bagida, iti padada a tao, iti gimong a pagnanaedanda ken iti pulida. Gapu iti kinapudnoda, isuda met laeng ti nangimula iti bukel ti panagraem kadakuada. Nakakaapal dayta a nagapuananda a nangibayog iti kinaasinoda.

Nakakaapal dayta a kinapudnoda, kunatayo, ta saan a maikankano daytoy iti gimongtayo.

Pagarigan laengen dagiti mangidadaulo kadagiti kabangibangtayo a pagilian, no nagbasolda iti graft and corruption, awan ti sawsawir ti pannakausig ken pannakadusada.

Kas ti dati a pangulo ti Taiwan a ni President Chen Shui-bian ken ti asawana a ni Wu Shu-chen. Naidarumda iti korapsion ket nasentensiaanda iti pannakabalud tungpal biag. Iti Japan, aglusolos dagiti opisial iti puestoda no maakusaranda iti panagkusit wenno graft and corruption. Dagiti saan a makabael a mangatipa iti kuddot ti konsensiada ket gibusanda ti bukodda a biag. Iti agdama, dagiti agtuturay iti Singapore ti kangrunaan a ladawan ti kinapudno a panagserbi. Nakangatngato ken maraem la unay ti kinapudnoda nga agserbi iti gobiernoda. Rimmangpaya met ti Vietnam manipud iti “dapo” ti gubat gapu iti kinapudno dagiti opisialda.

Ngem ti Pinas, ti dati a tigre ti Asia ket nagbalin a gusgusin a kuting. Apay a napasamak ti kastoy? Apay a kasla limmakay a pasanud ti pannagnana? Ti saan a kinapudno dagiti agserbi – dagiti “naawagan” ken nangipresentar iti bagbagida nga agserbi ti makita a rason. Ta imbes a ti nasion ti rumang-ay, isuda a mismo ti rimmang-ay ket mabati ti ilida a mangmulmulagat iti natuktukkol a siit ti ikan iti latok kabayatan ti panagrebulosion ti buksit dagiti umili.

Masaludsodtayo: yanna kadi ti anag ken kaipapanan ti napudno a panagserbi? Yanna kadi ti umalingawngaw nga ikkis dagiti agtuturay (idi kampania) nga isuda ti “napili” a mangidaulo kadagiti umili iti altar ti panagdur-as?

Kadagiti kaarruba a nasion, no asinoman a matakuatan a nagbasol, pangulo man ti nasion, nangato nga opisial, ordinario nga umili ket nawaya ken saan a mapagduaduaan a madusa. Ngem iti Pilipinas, no makombiktar man ti maysa a pangulo, awan pay ti makalawas, maidurduronen ti nabileg la unay a presidential pardon, ket saan man la a pulos a nagsagaba ti nakabasol iti kas iti sinagaba dagiti nakedngan nga ordinario a kailian. Nababa kadi unayen aya ti kinapudno iti panagserbi?

Maiduma ti gimong a nariingantayo a pinalidem ti nalabes unay a pinnolitika nga agibunga iti saan a nasayaat nga aspeto ti biag. Nagbalin a kanser ti nalabes unay a graft and corruption iti gimong a paggargarawantayo ngem saan a maikaskaso a maagasan agsipud iti kinaawan iti kinapudno dagiti agtuturaytayo nga agserbi. Saan a daydiay maaramid para iti pagsayaatan ti gobierno ti importante no di ketdi ania ti maala iti gobierno para iti bukod a pagsayaatan.

Kas mapaliiwtayo kadagiti linaon dagiti SALN wenno statement of assets, liabilities and network dagiti opisialtayo, kellaat man ti ingangato wenno ilolobo ti kinabaknangda iti baet ti kinababa ti sueldoda ken awan naideklara a sabali pay a pamastrekanda. Saan a nakapappapati dayta a banag. Saan a maikkat ti suspetsa a nabalkot la ketdi iti misterio ti ibabaknang ti maysa nga agtuturay.

“…Due to loopholes in the law and flaws in the way the forms were crafted, the corrupt are able to evade detection,” kinuna ni dati a Civil Service Commission chairperson Karina David. Kabayatanna, dagiti babassit nga empleado a bassit ti indeklarada a sanikua ken agtungtungpal laeng kadagiti annuroten ti potensial nga agsagrap iti perjury. Iti ababa a pannao, awan ti matiliw ken maikarsel a dakkel nga ikan. No adda man, once in a blue moon laeng. Ta agbalin a killo ti nalinteg no masipngetan. Adu dagiti di makitkita nga anniniwan iti kasipngetan.

(Adda tuloyna)