ULPIT NI BAGYO NINA

Komentario ni Eden A. Alviar

KABAYATAN ti panagragragsak dagiti kaaduan a Pilipino iti kaaldawan ti Paskua, simrek iti pagilian ti napigsa a Bagyo Nina sadiay probinsia ti Catanduanes, ket binasnotan ken inlugesna ti Camarines Sur ken dadduma pay a lugar iti Bicol Region ken Southern Tagalog Region. Ginubuay ni Bagyo Nina ti trahedia a nangted ti leddaang kadagiti biktima iti panawen ti Paskua ken panangpasangbayda iti Baro a Tawen.

Iti kaudian a report ti National Disaster Risk Reduction Management Council, siamen dagiti nakompirmaran a natay gapu iti Signal Number 4 a Bagyo Nina, sabali laeng dagiti mapukpukaw a tripulante ti limned a barko iti kabaybayan iti Batangas, Quezon ken Mindoro. Billion metten ti pateg dagiti nadadael a sanikua pakairamanan dagiti pagtaengan ken nagduduma nga imprastraktura ti gobierno ken pribado a sektor. Ginasut a ribu a pamilia dagiti naawanan iti pagtaengan ken naapektaran iti bagyo. Manamnama nga umadu pay dagiti bilang dagiti biktima ken dumakkel pay ti pateg dagiti nadadael a sanikua.

Naideklaran nga under the state of calamity dagiti kangrunaan a naapektaran a probinsia. Napartak ti panagtignay ti gobierno a pannakaidanon ti ayuda ken relief goods kadagiti biktima ti bagyo. Naruk-atanen dagiti pondo tapno maisubli dagiti kangrunaan a serbisio ken matulongan dagiti tattao a bumangon kalpasan ti trahedia a ginubuay ni Bagyo Nina.

Napalaus ti panagyaman iti Dios dagiti Pilipino a saan a naapektaran iti Bagyo Nina ta nailisida iti dayta a trahedia a mangpadagsen manen iti kasasaad dagiti umili. Saan pay a nakabangon dagiti adu nga agindeg iti Amianan a Luzon a nadidigra iti Supertyphoon Lawin iti Oktobre 19 – 20, 2016, ket sabali manen a napigsa a bagyo ti nangbasnot iti pagilian.

Pagyamanan dagiti tattao ti Dios ken iti gobierno ta iti napalabas a Bagyo Nina ket kasla met laeng iti Bagyo Lawin nga uray pay nakaad-adu dagiti nadadael, ngem limitado laeng ti bilang dagiti casualty. Bunga daytoy ti nainget a panagsagsagana nga insayangkat ti gobierno ken pannakitimpuyog dagiti tattao nangruna kadagiti agindeg kadagiti napeggad a disso.

Mapaliiw a kalpasan daydi Supertyphoon Yolanda a nangduprak iti Eastern Visayas a nakatayan dagiti agarup 6,000 a tattao ket in-inuten a naleksionan ti gobierno ken dagiti tattao no dumteng dagiti bagyo tapno malisian ti adu a casualty. Inyusuat idin ti administrasion ni Presidente Benigno Aquino III ti target a zero casualty tunggal sumangbay dagiti bagyo.

Kalpasan ti trahedia nga indateng ni Bagyo Yolanda, naadalan ti Aquino administration. Naikkan dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno ti adu a pondo tapno adda madadaan a gastosenda iti panawen ti kalamidad. Naikkan ti ad-adu a pondo ti NDRRMC iti babaen ti Department of National Defense, Philippine Atmospheric Geophysical and Astronomical Services Administration iti salinong ti Department of Science and Technology, Department of Social Welfare and Development ken dadduma pay nga ahensia ken departamento.

Uray dagiti lokal a gobierno a makabael, pinondoanda met ti dakkel dagiti bukodda a DRRMC ken mangisagsaganada iti ad-adu a calamity fund tapno adda madadaan nga aramatenda. Nagbalin dagiti local government units a frontrunners iti pannakaipaay iti ballaag ken pannakayakar dagiti masakupanda kadagiti natalged a lugar, ken pannakaiwayat ti evacuation, rescue and retrieval operations.

Uray no saan a nagun-od ti zero casualty kabayatan dagiti napigsa a bagyo kadagiti naudi a tallo a tawen ti Aquino Administration ket naipabassit nga amang ti bilang dagiti biktima gapu iti nasapa ken nainget a panagsagana ti gobierno ken dagiti tattao no dumteng dagiti bagyo. Dagiti pondo a gasgastosen ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte iti daytoy umuna nga innem a bulan ti terminona ket pondo pay laeng a naaprobaran iti napalabas nga administrasion.

Kasapulan a talaga ti dakkel a pondo ti gobierno tapno mapalag-an ti dakes nga epekto dagiti sumangbay a didigra nangruna ta kadawyanen nga agarup 20 a bagyo dagiti mangbasnot iti Pilipinas iti tinawen gapu ta naisaad daytoy iti abay ti Pacific Ocean a pakain-inawan dagiti napigsa a bagyo.

Manamnama ti kaadu dagiti napigsa a bagyo a sumangbay iti Pilipinas iti tinawen kas epekto ti climate change wenno global warming. Nasken a masaganaan dagiti amin a bagyo tapno mapalag-an ti epektona ken mapabassit ti bilang dagiti biktima.

Nasken nga agbalin koma a prioridad ti nasional a gobierno ti pannakapalag-an ti epekto dagiti bagyo babaen ti pannakayalokar ti umanay a pondo. Ngem dildillawen ti grupo a Social Watch Philipines nga iti agdama nga administrasion ket kasla naksayan ti prioridad a mangpalag-an ti epekto dagiti didigra ta iti inaprobaran ni Duterte a 2017 Annual National Budget a P3.35 trillion ket P15.7 billion laeng ti nayalokar para iti calamity mitigation, nababbaba iti P23 billion iti napalabas a pondo a naipalaon iti 2016 Annual Budget nga inaprobaran ni Aquino. Bingayen koma a nasayaat ti administrasion ti atensionna ta saan laeng a gerra kontra illegal a droga ti maipangpangruna ta nakaam-amak ti parnuayen dagiti napigsa a bagyo kas ti Lawin ken Nina nga agpada a nangibati iti nakaro a didigra ken trahedia.#