sinursuran-banner-sqSinursuranNi Jobert M. Pacnis

Di Ipalubos a Biktimaen dagiti Gadgets

Kolum: Sinursuran

Ni Jobert M. Pacnis

(Tuloyna)

Adda pay daytoy mapaspasamak ita, saan laeng a kadagiti nataenganen no di pay kadagiti agtutubo– ‘tay aw-awaganda iti “sexting.”

Sexting, daytoy ‘tay panagpipinnatulod iti mensahe (uray pay ladawan ken bideo) iti selpon a mainaig iti seks/seksualidad.

Rason dagiti dadduma, normal laeng daytoy aglalo no addaandan iti edad. Ken karelasionda dagiti ka-sexting-da. Ta pagayatanda kano met a dua.

Ngem iti uray ania nga anggulo, immoral daytoy nga aramid. Saan a maikanatad. Ti seks wenno ania man a mainaig iti seks, maysa a nasagraduan a banag— kas naynaytayo a mangmangngeg. Aramiden laeng daytoy dagiti agassawa a pinagtipon ti matrimonio. A mainayon pay: aramiden laeng kalpasan ti kallaysa.

Ngem iti maysa a surbey wenno panagsukisok, ad-adun dagiti “nakauna” sakbay pay dayta a panaglantip iti sango ti altar. Makalpay a kinapudno. Ngem mapaspasamak nga agpayso. Pagyamanantayo laengen no maidatag met laeng iti altar dagiti “naalan” ti dayawna tapno iti kasta, saanto met nga agbalin a kakaasi.

Ti nakadadanag itoy a sexting, dagiti ubbing wenno agtutubo ti biktima. Iti kinaganus dagiti panunotda, masabsabidonganen dagitoy gapu kadagiti mabuybuyada iti selpon wenno gadget-da. Nawayada ngaminen nga ag-download, agkopia kadagiti “malaswa” (kas kuna dagiti Tagalog) iti internet nga ulit-ulitenda a buyaen wenno denggen kadagiti kanito a nawayada.

Iti kuriosidadda, inton addan masagangda a sulisog iti lubong ti text wenno social media, nalakadan a maikursong, mabanniitan. Inton agbalawda, nairaremdan iti aramid a mangpatay iti naranga a masakbayanda.

Sabali laeng dagiti biktima a kellaat lattan a makaawatda kadagiti babastos (a mainaig iti seks) a mensahe. Adun ti biktima itoy ngem saan laeng a maipadpadamag ta saanda met nga ammo no pagtataudan dagiti text a maaw-awatda—a naynay met laeng nga aramid dagiti am-ammoda nga aggartem la unay kadakuada. Ngem dayta a panaggartem, adda met laeng nagramutanna. Mabalin a saan a naemma ti maseknan. Babastosen ti panagkawkawesna wenno panagsasaona, mabalin a kasta. Isu a dayta, saanen nga agpangadua dagiti dadduma a mangipatulod kenkuana kadagiti babastos a mensahe ken ladawan.

Iti Nasantuan a Surat, kunana a nakabasolkan no kinitam laeng nga addaan gartem ti maysa a babai (no lalaki, kasta met ngata?). Anianto laengen no pinatulodam iti ginagartem a mensahe, ladawan, ken bideo?

Iti pannakailuod iti sexting, kuna dagiti eksperto, ipakitana laeng nga addan diperensia iti panagpampanunot dagiti maseknan. Ta saan a normal daytoy nga aramid! Rumbeng kano a mabayabayda tapno saanda matnag iti nalidem a masakbayan.

Simple kano laeng met a maparmek daytoy a sexting. No adda maawat a mensahe wenno ania man a binabastos, sapulen ti DELETE ket italmeg daytoy. Saan a pulos nga ikkan iti espasio kadagiti gadget-tayo tapno di agballigi iti nangisit a gagemna. Maysa met daytoy a gamat ti sipnget a mangikurruos kadatayo iti pagbasolan.

No naynay payen a makaawat kadagitoy a mensahe, nasaysayaat a suktan laengen ti simcard ti selpon ket ited laeng kadagiti mapagtalkan a gagayyem.

Mainayon pay, rumbeng a natibker ti pundasion ti kinataotayo. Adda dayta linas ti pannakikaduatayo iti Namarsua tapno saan a nalaka a rebbaen ti sulisog.

Iti pannakasursurat daytoy, madama a main-interbio ni Piolo Pascual. Imbatadna nga adu met dagiti naaw-awatna a pammerperdi iti social media ken uray pay iti selpon. Ti inobrana?

Press DELETE! Do NOT entertain such messages, kunana man. I-blocked kano pay dagitoy a tattao.

Wen, husto man met ti kinuna ‘toy aktor a paborito ti kaaduan. Apay nga ikkantayo iti importansia dagiti manglokloko a text. No ketdi ammo ti kinatao dagitoy, ireport kadagiti otoridad. Wenno no saan, mapan laeng kadagiti opisina ti telekomunikasion wenno kadagiti lehitimo a puesto a kabaelanda ti mang-blocked iti simcard. Ipakita laeng ti makadadael a text dagiti manglokloko tapno adda pammaneknek.

Napartuat dagitoy a ramit tapno makatulong. Ngem pudno la unay nga adda met kabuyogna a pakaisagmakan no di maaluadan. Isu a siriridamtay koma tapno ditayo agbalin a biktima dagitoy a gadgets!#