Umagibas a pampanunot bayat ti bayakabak

IDI suratek daytoy, madama ti bayakabak. Nakabulbulong ti paraangan ta di maisiblok ti agkaykay. Kapigsa pay met ngarud dagiti mangga ken tsiko ti aglupos. Ngimmisiten dagiti sabong ti mangga. Agregreg payen dagiti ungkayda. Awanen, nakseten dagiti sabong!

Sayang. Talaga a sayang, Atanud! No apay ketdi a kastoy ditoy ilimi. No agsulboden dagiti sabong ti mangga, isu metten ti idadateng ti bayakabak. Ania pay, ngumisit a dina oras dagiti sabong. Nagadu koman a maibunga ti sangapulo a puon iti arubayan. Kuarta koma daytan. Ken adu ti mairanud a kaarruba. Mapno koma manen ti paraangan kadagiti ubbing nga umay agaay-ayam pamrayanda ti dumawat iti saramsamenda. Makaguyugoy man ti ragsakda—uray buong ti uloda no dadduma.

Dakes ti agim-imut, Atanud. Saanmo met laeng a maitugot iti tanemmo dagiti sanikuam isu a nasaysayaat nga iburay tapno makaipaayka iti ayat. Ken makaparagsakka.

Apay, dakami kadi laengen ti adda manggana ditoy purokmi? No kunaek a wen, mabalbalin. Awisenka nga umay agpasiar, Atanud. Dika koma laeng masmasdaaw no sarabuennaka ti nalamiis a pul-oy. Baybay ngamin ti amiananenmi. Sa maysa, awan sipar ti angin-baybay a sumang-at. Kasano, ultimo niog ket naikisapen gapu iti nasaknap a pannakaririt dagitoy. No apay ket dayta a negosio ‘tay opisialmi, a!

Ngem, ala, agtuloyka latta, Atanud. Ipanamnamak a nasingpet dagiti kalugarak. Awanto ti pakaan-annuam. Ta asinoko koma met a mangsinga kadakuada?

Opppsss! Dimo ibaga a nagaget dagiti kalugarak, Atanud, ta kasta laengen ti dida panangikaskaso kenka. Kayatko a sawen, asinoka koma met a mangsinga iti sesionda kadagiti ig-igid ti alad a pagkiwkiwaranda iti madiong wenno pagpipinggitanda iti innipis.

Palagip laeng, Atanud. Dimo koma gamden a damagen kadakuada ti yan ti balaymi. Dimo la ketdi kayat a pagpupudotannaka ti pagdamagam aglalo no maranaam ‘tay maab-abak.

Kasano ngarud a makaumayka iti balaymi? Iti kinabassit ti bariomi, kabassitan man kadagiti barangay a sakup ti ilimi a Cabaybay, nalaka laeng a mailasinmo. No makakitaka iti kalapaw a napalawlawan iti kaykayo, isu daytan. Kayo iti tengngat’ disierto, kunada. Wen, maysa laeng a kalapaw ti balaymi.

Ngem saan a bale a kalapaw ta tao dagiti agindeg. Saan a kas kadagiti binato a balay iti asidegmi. Ngem palagipanka manen, Atanud, dika agtugtog kadagita ta dikanto ket makagat iti uleg. Dikanto koma masmasdaaw no kasta laengen ti kinatayag dagiti aladda. Kuna man ni tatang nga agserbi kano a salaknibda. Dayta ti pagsiddaawak la unay ta isuda pay ti adda pagdandanaganna idinto a guardiadoda pay.

Dati nga opisial ti ili ti laudenmi; nag-director iti DA ti dayaenmi; sigud a hepe ti polisia ‘tay naka-van iti amiananenmi idinto nga agdama a municipal engineer ‘tay naka-van iti abagatanenmi.

Ti ketdin madlawmonto, Atanud, ket ti kinaawan alad ti aglawlawmi nupay adu dagiti mulami a nateng a rumbeng koma a masalakniban kadagiti agdadael a dinguen. Kas koma iti petsay, utong, marunggay, paria, karabasa… ken adu pay.

Ngem kas nakunak itayen, Atanud, dakes ti agim-imut. Sa maysa, maasiankami la unay kadagiti ubbing nga annak dagiti kaarrubami. Dida pay piman agmerienda. Ammom met ngatan no apay. Nasaok itayen a makumikom dagiti kalugarak. Isuda dagiti nagannak dagiti ubbing nga um-umay ditoy balay.

Isu a dayta, ay-ayabanmi dagiti ubbing tapno ramananda ti lingtaenmi a kamotit wenno balanghoy wenno sago ti Baguio.

Maruamda, kunam, Atanud? Saan met ngata. Ta sakbay met a manganda, ilektiurak bassit ida. Ibagbagak ti kinapateg ti panagmulamula iti aglawlaw. Saan laeng a makaipaay iti taraon no di ket makaited iti presko nga aglawlaw, nadalus nga angin a lang-aben; ken nadalus a danum nga inumen.

(Adda tuloyna)