Uppat nga aldaw, tallo a rabii (Maikapito a paset)

Bayat ti pannanganda, naammuan ni Randolf nga agup-upa iti apartment ni Margret. Adda kaduana a kataebanna a babai iti apartment, agpapaay a clerk iti maysa a kompania. Nangina kano ti upa ti apartment isu a nangala iti kaduana tapno makamenos.

Agtawen laeng iti 18 idi pumanaw iti sidong dagiti dadakkelna. Kasta kano iti Netherlands, agwaywayas ti anak no madanonna ti maika-18 a tawenna.

“Ditoy Pilipinas, nadekket ti family ties,” kinuna ni Randolf. “Uray naestaduanen ti anak, makipaggian pay la iti dadakkelna. Adda pay dagiti gundaway nga uray ti apo wenno ti lolo ken lola ket aglulubbonda iti maymaysa a balay.”

“Sabali ti pagilianmi. Dagiti baket ken lakay ket maipanda iti Elders’ Home tapno saanda a makasinga iti panagbiag dagiti annakda. Kaniak a biang, saan a maikanatad nga ikumitmo lattan ti amam wenno ti inam, lelang wenno lelong iti balay dagiti nataengan a kayariganda iti abalbalay nga impaknim lattan kalpasan ti panagpapasmo a nangaramat. Siguro, kasta ti kapanunotak gapu ta agtartaray ti dara ti Ilokana iti ur-uratko.”

Dinayaw ni Randolf iti nalimed ti balasang. Dina ninamnama nga agtaud ti kasta a kapanunotan iti maysa a moderna a babai a kas ken ni Margret.

“Oh, I’m getting serious,” nagkatawa ni Margret. “Kas nasaok itay, ipalladawta iti suli dagiti serioso a pampanunot ket nanamenta ti naimnas nga atmosphere ti Callao Caves Resort. Ania ti makunam?”

“Kalpasan ti konbension, ania ti planom a pasiaren?” sinaludsod ni Randolf.

“Pasiarek pay ti Vigan City. Nadamdamagkon dagiti duog a kabalbalayan a naipatakder pay idi tiempo ti Kastila. Kaduaennak, mabalin?” inyangad ti balasang ti rupana.

“Dayta la gayam. No kayatmo, agkukuyogtayonton nga aggawid. Dakaminto ti agbalin a tour guide iti panagpasiarmo iti Vigan.”

“Mabalintayo ti dumagas iti Pagudpud? Kayatko a kitaen ti puraw a kadaratan a maikumpara kano iti Boracay,” kinuna ni Margret.

“Alanganin,” kinuna ni Randolf. “Adda klase da Robert ken Rey idinto nga agopisina metten ni Freddie. Ken maysa, awan ti naikuyogko a swimming trunks.”

“Problema kadi dayta? Dumagastanto iti swimming trunks dita Tuguegarao City. For one day, agrennekta nga agdigos iti kabaybayan.”

Naapiras ni Randolf ti agtubtubo a barbasna. Sabagay, dakkel ti premiona, uray kaguduana ti gastuenda, nakunana iti nakemna.

“O, ania ti makunam?” inulit ti balasang.

“Okey,” insungbatna.

“Dayta man!” kinuna ni Margret ket immarakup iti baro.

Apagbiit la ti yaarakup ti balasang ngem nangidateng iti kintayeg iti baro aglalo idi naidennes ti nalamuyot a barukong daytoy iti barukongna.

“I’m looking forward to two days of fun and….”

“And what?” pinangtingiting ti baro.

Saan a simmungbat ni Margret. Kasla manutsutil ketdi a nangkidmat iti baro.

NAITULOY ti panaglektiur ni Mang Joe iti ala una ti malem. Kas itay bigat, naregget dagiti partisipante, aglalo dagiti agdadamo, a nagdamag no ania dagiti nasayaat a panglakagan tapno makaputarda iti maipagpannakkel a sarita.

Nadakamat bayat ti diskusion ti balabala, porma, tema ken agbibiag.

“Kasapulan a nakappapati ti agbibiag iti saritayo,” kinuna ni Mang Joe. “Pagsawen, pagtignayen ken pagpanunoten a maitutop iti kinataona, ti lugar a pakapasamakan iti estoria ken iti kultura a paggargarawanna.”

Dinakamat ni Mang Joe nga ehemplo ti panagsao ti maysa nga i-Vigan, taga-upland municipality ken ti patneng nga Ilokano.

“Pagarigan ti taga-Vigan, Ilocos Sur, kunana, ‘wen me’ ke’’ saan a ‘wen met ket’ kas iti panagbalikas ti Ilokano a taga-sabali a probinsia.

“Kadatayo nga Ilokano, nalam-ek, kunatayo ngem iti maysa a taga-Baguio wenno Benguet, ‘nalammin’ kunada.

“Iti Ilocos Norte, inabraw kunada iti dinengdeng ket iti Cagayan, takuli kunada iti bilog.”

Kinuna ni Mang Joe a saan a nakappapati a pagsawen, wenno pagtignayen ti maysa nga ubing a kas nataengan, wenno ti maysa a mannalon a kas propesional wenno baknang a marukod ti tignayna iti kagimongan.

“Iyannatupyo ti kinatao ti agbibiag babaen ti panagbalikas, panagtignay ken panagpanunotna,” innayonna. “Ta no saan nga agannad ti mannurat, agbalin laeng a tirtiris wenno bambanti ti karakter iti sarita.”

Tinulongan ni Randolf ni Mang Joe a nangilawlawag dagiti nadumaduma a porma a mamagbalin ti sarita a naisalsalumina nupay ordinario ti temana.

Inrekomendana a basaen dagiti mannurat ti libro ni Jaime M. Agpalo a “Duyog ti Singasing.”
Literary Editor ni Jimmy iti Tawid News Magasin.

Adu a mannurat ti nagdamag no kasano a maaddaanda iti libro. Inted ni Randolf ti adres ni Jimmy iti Baguio City.

Bayat ti lektiur, saan a nakita ni Randolf ni Margret. Mabalin nga inridep ti balasang, nakunana iti nakemna.

Nakaisem iti immapay iti panunotna: kasano ngata ti langa ni Margret a maturog? Nakakukot, arakupna ti pungan? Asino ngata ti lalaki a linaon ti tagainepna?

Aggibusen ti lektiur idi mataldiapanna ni Margret a simbrek iti convention hall. Nakaaruat iti pantalon a maong ken nailet a tisirt nga ad-adda a nangpaminar iti kasla sinuksukog a pammagina. Ken ni Randolf, inyegna ti naidumduma a pintas ken imnas a nangpangayed iti aglawlaw.

Pinayapayan ti balasang idi agsabat ti matada. Sinubalitan ni Randolf iti isem.

Madama nga ibalballakad ni Mang Joe no kasano ti pamay-an dagiti mannurat tapno makaipablaakda iti Bannawag, Raniag, Rimat ken dadduma pay a magasin ngem saanen a dita ti nakaisentroan ti panunot ni Randolf no di ni Margret a makipatpatang itan ken ni Manang Pacing ken dadduma pay a babbai a delegado.

Ania ti naisalsalumina a kayaw ni Margret a dina marikna kadagiti sabali a nakalkalangenna a babbai? Ngem awan ti maarikapna a sungbat.

Sabali daytan, Randolf, insutil ti nasinggit a timek iti let-ang ti barukongna.

Namrayanna a kinuti ti abagana. Lumbesto dayta a rikna, nakunana iti nakemna. Saan a mamati ni Randolf iti ayat iti umuna a panagkita.

Naisardeng apagbiit ti lektiur ta orasen ti merienda. Ngem saan a mabisin ni Randolf. Inkeddengna nga aramaten ti oras a manglawlaw iti uneg ti Callao Caves. Saan a kompleto ti kinaaddana iti Cagayan no dina mabaddekan daytoy nalatak a kueba.

Impalawlawna ti panagkitana ngem awan ni Margret a nakitana. Uray da Robert, awanda iti pagkombensionan. Addada la ketdi iti ar-arubayan.

Nagmattider ni Randolf iti tapaw ti kongkreto nga agdan iti dayaen a paset ti pagkonbensionan. Sinawar ti matana ni Margret.

Nakitana ni Margret a makipatpatang iti maysa a lalaki iti nakayakay a paset iti igid ti karayan. Kasla napasnek ti patanganda.

Adda inyawat ti lalaki ken ni Margret. Timmallikud sa nagpaamianan iti yan dagiti bangkero nga agur-uray iti pasahero.

Insursurot ni Randolf ti panagkitana iti likudan ti lalaki. Ita la a makitana daytoy. Kapkapnekanna a saan a delegado iti konbension.

Ngem iti langa ti panagpatpatangda ken ni Margret ket agam-ammoda.

Nagkuretret ti muging ni Randolf. Apay a madi ti agparparikna kenkuana?

(Adda tuloyna)