Vacassan: Maysa a Taldiap

Kolum: Iti Duyog ti Singasing

Ni Jaime M. Agpalo, Jr.

(Umuna iti dua paset)

 

No kastoy a kapator ti pannakidangadang ti writer’s block, ti panangsubli kadagiti tugot ti napalabas ket posible nga isublina met ti ayamuom ti musa, ket iti pannakasay-op ti pay-odna, sumanikar met ti agdudungsa a muging. Adda ngata kinapudnona?

Nataldiapak ti New Vicassan’s English-Pilipino Dictionary, ti agtallo pulgada kapuskolna a diksionario. Nabayag met a miningmingak. Nabayagen a diak inuk-ukag, diak payen malagip no kaano ti naudi. Ta sipud nagkompiuter datao  idi 2002, saanen a masango nga ukraden ta adda met built-in ti MS Word (English), sabali laeng ti internet a naynay a kamangan no kasapulan.

Kangrunaan nga alikamen tayo kadagiti napalpalabas a tawen ti New Vicassan’s English-Pilipino Dictionary ken ti Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary a  pakalaglagipantayo iti panaglaklako iti nateng ken prutas. Ginatangtayo ti Vicassan a kas pakalaglagipan  iti maudi a sueldotayo a kas mannurat iti radio (1992-1997) iti MPBC idi September 27, 1997, kas insuratko iti petsa ti pannakagatangna a mabasa iti flyleaf daytoy a pagbalikasan.

Inusarko ti balikas a pagbalikasan imbes a diksionario (Spanish-Iloko) ta daytoy ngamin a balikas ti insingasing idi ni Manong Pelagio Alcantara, kas mabasa iti naiwaras a napagadalan iti GUMIL La Union Convention a naangay idi Enero 1990.

Vicassan lattan ti pangawagko itoy a diksionario a Pilipino a sinurat da Vito Castillo Santos ken Luningning L. Santos. Vicassan, ta dayta ti pangiyababaan (contraction) ti nagan ‘toy lexicographer.

Apay ngata a P, kayatmo a damagen? P as in Pilipino, saan ket nga F koma a kas iti mabasbasa a balbalikas iti kabaruanan nga ortograpia?

Nabasatayo iti sinurat/salaysay ni Ambeth R. Ocampo a napauluan iti “Who is Vicassan?” iti librona nga Aguinaldo’s Breakfast and other Looking Back Essays  ken immuna a nabasa iti panid ti Weekend Magazine ti Philippine Daily Express  ken iti Sunday Inquirer Expressnga inlawlawag ni Vito Castillo Santos a saanna a kanunongan ti kabaruanan nga ortograpia a maus-usar iti Tagalog.

Napasamak dayta a panangilawlawag idi napan ininterbio ni Ambeth Ocampo ni Vicassan sadiay balayda idiay Quezon City.

Anak ni nalatak a mannurat Lope K. Santos, ti nangsurat iti kaunaan a Pilipino grammar, ti Balarila ng Wikang Pambansa, ni Vicassan.

Insurat ni Ambeth Ocampo, kalatakan nga historian iti agdama a panawen,  ti insalaysay ni Vicassan: “I was working at the Institute of National Language. My father, Lope K. Santos, was the director and, of course you know that he formulated the first Balarila ng Wikang Pambansa…”

(Nagatangtayo met ti libro ni Ambeth Ocampo nga ‘Aguinaldo’s Breakfast and other Looking Back Essays’ idi napantayo ginatang ti libro ni Bob Ong nga “Stainless Longganisa”. Nalatak unay a fictitious a nagan ti Bob Ong —pinapogi a nagan manipud ken ni komentarista a Bobong Pinoy iti www.bobongpinoy.com. (saanen a maakses). Naadaw ti balikas a Bob Ong iti “bobong” Pinoy manipud iti pinapogi nga email ti naayat a sumsumrek ken makitaktakunaynay iti forum. Suspetsatayo idi a maysa a professor iti UP Diliman ni Bob Ong, isu a dinamagtayo a mismo  iti suspetsatayo a professor ngem dina met inamin.Agingga ita, awan ti makaibaga iti kinaasino ni Bob Ong.

Ngem agsublitayon ken ni Vicassan, subliantayto ni Bob Ong iti sumaruno a topiko.

No apay ngata, kunam, a ‘P’ ti inusar ni Vicassan?

Ni met laeng Vicassan ti makailawlawag iti kaipapananna iti sumaruno nga isyo…

(Maituloyto)