Via Crucis: dalan ti panagtutuok

Ni Ma. Theresa B. Santos

 

No kastoy a dumteng ti Semana Santa, umapon met iti muging dagiti saludsod: Ania, aya, ti via crucis a makunkuna? Kasano ti kinapategna iti biag ti maysa a nainsingpetan a Kristiano?

Via crucis, kayatna a sawen, dalan ti krus. No krus, kayatna met a sawen iti literal, panagtutuok – panagsagaba. Adda maysa a dalan a napateg unay – ti dalan a nagnaan ni Apo Jesus a nagturong sadiay Kalbario a nakailansaanna iti krus. Dayta a dalan ket mangipalagip ti panagtutuokna, ti adu a rigatna a nagbaklay iti krus, ti pannakaidugdugmamna, ti pannakasapsaplitna, ti pannakakatkatawana ken adu pay nga agsasamusam a sinagabana.

Kastoy ti kapuonanna…

Kadagidi immuna a naglabas a panawen, adda maysa a nainsingpetan nga aramid dagiti Kristiano. Mapanda sadiay Nasantuan a Daga (Holy Land) tapno suknalanda a sidedebosion dagiti disso a napasanto gapu iti kaaddat’ idi sadiay ti Mannubbot, naipangpangruna dagiti lugar a nagtutuokanna ken nakatayanna.

Ngem idi natnag ti Nasantuan a Daga kadagiti ima dagiti pasurot ni Mahoma,  napeggaden ti kasta nga aramid, isu a napanunotda nga inrugi ti “Via Crucis” wenno Dalan Ti Krus a kas sandi dayta nainsingpetan nga aramid.  Adda dagiti ladawan a naikuadro ket tunggal maysa addaan iti krus ti makingngato a partena ket dagitoy inladawanda dagiti nangnangruna a paset ti panagtutuok ni Apo Jesus manipud pannakaikeddengna a matay inggat’ pannakaitanemna. Naibitin dagitoy a ladawan  kadagiti lugar a masansan a paguurnongan dagiti tattao tapno agdaydayawda iti Dios. Babaen ti panangpanda, agsasaruno a panagsardeng ken panagkararag iti tunggal disso a nakaisaadan ti maysa kadagitoy a ladawan, natulad daydi immuna a debosion dagiti Katoliko. Isu daytoy ita ti kunatayo nga Ilokano a panag-estasion. Ag-estasion iti batog dagiti ladawan iti panagtutuok no Apo Jesus. Iti English, daytoy ti Station of the Cruz.

Ti Via Crucis ket nasken unay iti kabibiag tunggal Kristiano. No kayat a suroten ni Apo Jesus, magna laeng iti Dalan Ti Krus – ti dana a napno iti agsasamusam a tuok ken rigat – dana ti kalbario. Saan a komportable ti isusurot ken ni Apo Jesus. Ta no suroten ti nagnaanna, nasken ngarud met a lagipen ken ipuso dagiti nalak-amna.  Saanka a nakasakay iti luxury cruise wenno iti executive class ti jumbo jet wenno iti luxury class dagiti bullet train wenno nakasakay iti nangina a lugan nga addaan iti unipormado a drayber no di ket magmagnaka a situtuok iti nakipet, bakubakol, kibbakibbakol a dana ta isu dayta ti dalan a nagnaan ti kayatmo a suroten.

Nabileg ti krus. Napateg ti krus a kas simbolo ti panagtutuok ni Apo Jesus. Kas simbolo ti kinabileg ni Apo Jesus ti krus, isu daytoy ita ti aramat a mangsaranget kadagiti dakes nga espiritu. Isu daytoy ti kalasagtayo ta kabuteng la unay ti diablo ken dagiti aliporesna ni Jesus ken ti krusna. Ti krus ti aramat a mangpaksiat kadagiti demonio a limmugan iti bagi ti asinoman.

Isu a naruay a makitatayo ti krus iti ruangan wenno naibitin kadagiti taleb wenno diding dagiti balbalay. Pasaray pay maiyukkor iti tengnged tapno addaan iti salaknib. (Ti Santo Rosario nga addaan iti krus a nakaibitinan ni Cristo Jesus ti ad-adda nga iyukkor dagiti Marian devotee.) No rummuartayo iti balay, no agbiahetayo, no adda  aramidentayo, no adda  kabuteng wenno nakakigtotan wenno puon ti simmangbay a nalaus a ragsak, agtandaantayo wenno agugis (Sign of the Cruz).  Kakuykuyog ti bileg ti krus a mangiyadayo kadatayo iti dakes ken iti diablo.

Adda rason no apay a nabileg ti krus. Iladawanna ti panangibukbok ni Jesus ti darana a kas bayad kadagiti basbasol ti tao.

“Immay ti basol ditoy lubong gapu iti maysa a tao (ni Adan), ket inkuyog ti basolna ti ipapatay. Iti kasta,  nagsaknap ti ipapatay ti amin a tao ditoy lubong, agsipud ta nagbasol amin a tao. Agpayso a gapu iti basol ti maysa a tao, nagturay ni patay gapu iti dayta a tao.” (Rom 5:12-17)

Gapu iti basol, napukaw ti tao ti langit ken pagarian ti Dios. Ngem gapu ta ay-ayatennatayo ti Dios, imbaonna a mismo ti Anak a mangsubbot kadatayo: “Indaton ti Dios ni Cristo Jesus tapno babaen ti ipapatayna, isu ti pakapakawanan dagiti basbasol ti tao babaen ti pammatida kenkuana.” (Rom 3:25)

Gapu iti krus, nabayadan ti utangtayo. Gapu iti sakripisio ni Apo Jesus, naikaro dagiti basbasoltayo. Sinubbotna ti napukawtayo a paraiso. Isu a naawagan iti Mannubbot.

Napateg ngarud unay ti Via Crucis a kas panangipakita ni Jesus iti inna panangsubbot kadagiti tao manipud iti basol ken patay.   Itoy a Semana Santa ken iti amin nga aldaw kangrunaan koma nga intay pasidapen ti panunottayo no kasano nga intay suroten ni Apo Jesus.#