World Leprosy Day

Iti panagkitami, awan ngatan ti kasasaeman no di ti biag dagiti addaan sakit a ketong wenno leprosy.   Nadagem unay ti psychosocial nga aspeto ti inda sagsagabaen; ni awan umasideg wenno tumaliaw man la kadakuada agsipud ta kadurmen dagiti tao ida.

A, dakkel unay a baktawen dagiti agsagsagaba itoy a sakit, makalak-amda iti pannakaipusing kadagiti kameng ti pamiliada ken iti gimong, maiyadayoda kadagiti tattao. Maisaruag kadakuada ti kinaranggas; no saan a bumiang ti DOH, mapapanawda iti lugar a nakaiyanakanda, wenno maipanda sadiay Culion Island a leper colony tapno mammaminsan a maisinada iti gimong. Taoda nga imbelleng ti padana a tao.

Iti rekord ti DOH idi napan a tawen, sakit daytoy a makita iti Ilocos Sur, Tarlac, Nueva Ecija, Cebu City, Davao City, Tawi-tawi, Sulu, ken Metro Manila. Naibilang ti probinsiatayo nga Ilocos Sur maigapu iti pakasaritaanna iti napalpalabas. Naibilang pay idi a hotspot ti San Juan, Ilocos maigapu kadagiti natakuatan nga adu a nagsakit iti daytoy nga ili kadagiti naglabas a dekada. Ngem iti agdama a rekord ti San Juan municipal health office, dua laengen a kaso ti madama a maag-agasan, mangipaneknek a dandanin mapukaw daytoy a sakit iti daytoy na ili.

Tunggal arintapusen ti bulan ti Enero a maselebraran ti World Leprosy Day tapno maaddaan ti sibubukel a sangalubongan iti awareness, pannakaammo ken panangipaganetget maipapan iti sakit a leprosy wenno Hansen’s disease a maala manipud kadagiti bacteria a mycobacterium leprae ken mycobacterium lepromatosis, ti in-inut a panagrunot, panagdeporma ti paset ti bagi. Hansen’s disease ta naipanagan iti maysa a taga-Norway a mangngagas, ni Dr. Gerhard Armauer Hansen a nakatakuat ti rason a mamataud kadaytoy a sakit ken nangipaay ti amin a panawenna para iti pannakaagas, pannakaprebentar ti panagraira daytoy  no di man pannakapaksiatna.

Nupay maagasanen ken nalakan a prebentaran ti panagwaras, panagraira ken pannakapataud daytoy a sakit babaen ii nainget ken nasaknap a kampania kontra itoy, kasapulan pay ti naregregget a tignay ta adda pay laeng timmaud a 2,041 a kabarbaro a kaso wenno maibasar iti prevalence rate a 0.31 per 10,000 people a kas naidata iti record ti pagilian idi napan a tawen. Ti target ti WHO ket naan-anayen ti pannakapugipog daytoy a sakit; yantangay ta kandidaton daytoy a mapukaw maigapu iti nainget a pannakapaksiatna iti sangalubongan..

Kas suporta ti pagilian iti panangpasardeng-panangpukaw itoy a sakit, naipaulog ti Republic Act 753, The Revised Administrative Code, Providing For The Control Of Leprosy And Other Purposes, a naaprobaran idi Hunio 18, 1952.

Saan ngarud nga agdalikepkep lattan no adda kaarrubayo nga agsakit iti ketong; ireportyo a dagus agsipud ta maagasanen daytoy.#